فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ١٤ - تفاوت دو مكتب اشعرى وماتريدى

آراى پيروان او، بر خلاف گفتار او گواهى مى دهد، وعجيب اينكه در مسأله معرفة اللّه جريان بر خلاف گفتار احمد امين است وخود احمد امين درجايى از آن كتاب،عكس آن را نقل كرده است وياد آور شده است كه ماتريديه مى گويد: اگر خدا پيامبرى را بر نيانگيزد، بر مردم لازم است خدا وصفات او رابشناسند، واين مسأله از ابوحنيفه نقل شده است، ولى مشايخ اشاعره مى گويند: پيش از بعثت پيامبران چيزى بر انسان واجب نيست. [١]

٢ـ ابوزهره مى گويد: در طريق ماتريدى عقل از قدرت بيشترى برخوردار است، در حالى كه اشاعره به نقل،پاى بندترند ودر حقيقت مكتب اشعرى، مكتبى است ميان اعتزال واهل حديث ومكتب ماتريدى، مكتبى است ميان معتزله واشاعره. آنگاه مى گويد: شكى نيست كه همگى اين چهار فرقه، از اهل ايمان بوده وهركدام گوشه اى از ميدان ايمان را گرفته اند. گوشه اى از آن در دست معتزله، گوشه اى ديگر در دست اهل حديث، وگوشه اى در دست ماتريدى وگوشه اى ديگر در دست اشاعره. [٢]

اين نويسنده مصرى(ابوزهره) بيشتر يك انسان مصلح است تا يك انسان ناقد، او تا آنجا كه مى تواند به آرايش وتوجيه مكاتب مى پردازد وكمتر آنها رانقد مى كند وهر چهار گروه را اهل ايمان مى داند، درحالى كه گروهى از اهل حديث، راه تشبيه وتجسيم را پيموده واز مسلك جبر پيروى مى كنند كه نتيجه آن، بيهوده بودن تكليف وبعثت پيامبران است. آيا مى توان اين گروه را اهل ايمان دانست؟

شگفتى ديگر اين است كه وى ميدان ايمان را كه اين چهار فرقه در آن در حركتند به چهار قسمت تقسيم كرده وهر ربعى را به يكى از آنها تفويض نموده است