فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامى - سبحانی، علیرضا - الصفحة ٤١ - چرا معتزله مى نامند؟

خود را به ديگران تقرير مى كرد. چشم استاد به شاگرد جدا از حلقه افتاد وگفت: «إعتزل عنا واصل» واز آن زمان او ويارانش لقب معتزله به خود گرفتند.

گروه زيادى، اين وجه تسميه را ياد آور شده اند.[١] حتى مرحوم شيخ مفيد در أوايل المقالات نيز به اين وجهاشاره مى كند.

ولى مستشرق «نيبريج» اين وجه تسميه را نمى پسندد و مى گويد: كلمه «اعتزال» ويا «معتزله» بيانگر مكتب آنهاست.

همين طورى كه «مرجئه» و «ارجاء» بيانگر مكتب اين گروه است مانند «رافضة» كه توضيح دهنده واقعيت اين مكتب است بايد كلمه اعتزال ومعتزله را نوعى تفسير كرد كه اشاره به محتواى مكتب آنان باشد، نه به وضع خارجى يكى از بنيانگذاران آن[٢] ولذا بايد علتى جست كه در مفهوم «اعتزال» اشاره به مكتب آنها نيز باشد.

٤ـ ابو القاسم بلخى شيخ معتزله مى گويد:علت اينكه به معتزله اين لقب را داده اند اين است كه در باره مرتكب كبيره اختلاف نظر وجود داشت، خوارج آنان را كافر ومشرك ميپنداشتند. مرجئه آنان را به خاطر اقرارشان به خدا ورسول وكتاب او مؤمن مى انديشيدند. اهل حديث آنان را مؤمن فاسق مى دانستند. گروه معتزله از همه اين گروهها دورى جسته گفتند: ما مورد اتفاق همه آرا را مى گيريم ومورد اختلاف را حذف مى كنيم وآن اينكه ما اين آدم را فاسق ميدانيم ولى او را با كفر وايمان وشرك كه مورد اختلاف فرق اسلامى است توصيف نمى كنيم. اتفاقاً [٣]اين