اخلاق نظامى (ج2) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٨١
«الْكَريمُ يَأْبَى الْعارَ وَ يُكْرِمُ الْجارَ» «١» بزرگوار، از پذيرش ننگ ابا دارد و همسايه را گرامى مىدارد.
٤. جلوههاى كرام اخلاق نظامى (ج٢) ٨٥ ٦. زمينههاى قناعت ص : ٨٤ ت الف. گذشت: صفت كرامت مىطلبد كه انسان در برابر بديهايى كه از ناحيه ديگران مىبيند، بهويژه هنگام قدرت بر انتقامگيرى، كريمانه گذشت كند و گوهر انسانى خود را بروز دهد.
امام على (ع) در اين باره مىفرمايد:
«مِنَ الْكَرَمِ أَنْ تَتَجاوَزَ عَنِ الْإِسائَةِ إِليْكَ» «٢» از [جلوههاى] كرامت، درگذشتن از كسى است كه به تو بدى كرده است.
موارد فراوانى از ايننوع گذشتها در تاريخ اسلام وجود دارد كه به دونمونه اشاره مىكنيم:
پس از فتح اين شهر به دست پيامبر (ص) و يارانش، آن حضرت خطاب به مردمى كه اسير شده بودند، فرمود:
فكر مىكنيد با شما چهمىكنم؟ گفتند: به خير و نيكى، زيرا شما برادرى كريم و فرزند برادرى كريم هستيد. پيامبر فرمود: برويد كه همه شما آزاديد و از خطاها و گناهان آنها درگذشت در حالىكه به يارى خداوند بر آن مردم مسلّط بود و آنها مانند غنيمتى در دستش گرفتار بودند. «٣» نمونه دوم در كربلاى حسينى است و آن هنگامى است كه حُرّ از رفتار گذشته خويش پشيمان شده، خدمت امام حسين (ع) مىرسد و از ايشان تقاضاى عفو مىكند. آن امام بزرگوار در كمال كرامت، نهتنها از خطاى «حُرّ» درمىگذرد، كه او را در صف ياران خويش جاى مىدهد.
ب. بذل و بخشش: انسانهاى كريم در حلّ مشكلات مادّى و رفع احتياجات نيازمندان دستى بخشنده داشته و حتى قبل از درخواست نيازمند و بدون هيچ منّتى، بذل و بخشش مىكنند.
على (ع) در اين باره مىفرمايد: