اخلاق نظامى (ج2) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ٥٩
الف. مراقبت و محاسبه: مؤمن بايد در همه حال مواظب و مراقب نفس امّاره خويش باشد و نبايد مغرور پيروزى خود شده، از كيد و مكر دشمن غفلت كند. اميرمؤمنان (ع) در اين باره مىفرمايد:
«انَّ اخَا الْحَرْبِ الْارَقُ وَ مَن نامَ لَمْ يُنَمْ عَنْهُ» «١» همانا جنگجو بيدار و هشيار است و هر كس بخوابد، ديگران از او غفلت نخواهند كرد.
ب. عبرت از مغروران: ملاحظه عاقبت وخيم مغروران و فريفتگان، احساس گريز از غرور را در انسان تقويت مىكند. و نيز او را تحريك مىسازد تا معقولانهتر عمل كند و چشم خويش را به روى واقعيتها نبندد.
ج. استمداد از خداوند: يكى از اركان مؤثر در زدودن آلودگيها (از جمله غرور) استمداد و طلب توفيق از خداست؛ چنانكه حضرت سجاد (ع) از خدا چنين مىخواهد:
«خُذْ بِيَدى مِنْ ... زَلَّةِ الْمَغْرُورينَ ...» «٢» خدايا دست مرا از آلوده شدن به گناه مغروران بازدار.
٧. پرهيز از طغيان «طغيان» بهمعناى تعدّى، زيادهروى در گناه و ستم، از حد گذراندن و نافرمانى و سركشى آمده است «٣» و در قرآن مجيد نيز در رديف واژههاى «عدوان» و «تعدّى» قرار گرفته است.
٨. نكوهش شديد طغيان هرگز براى بشر صحيح نيست كه بر عصيان خود اصرار ورزد تا اينكه در ورطه طغيان فرو افتد از اين رو، خداوند بندهنواز اول بار به بندگانش هشدار مىدهد كه در اين مسير پاى ننهند، بهگونهاى كه مىفرمايد:
«فَاسْتَقِمْ كَما امِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَكَ وَ لا تَطْغَوْا انَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصيرٌ» (هود: ١١٢)