اخلاق نظامى (ج2) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ١٨٠
آنها كمى از شب را مىخوابيدند و در سحرگاهان استغفار مىكردند.
ه. كمك به بينوايان و مستمندان از ديگر اعمالى كه انجام آن در شب فضيلت فراوان دارد، رسيدگى به حال بينوايان و نيازمندان و رساندن غذا و مايحتاج زندگى به ايشان است. در حالات امام سجاد (ع) آمده است كه آن بزرگوار در شبهاى تاريك انبانى حاوى موادّ خوراكى و هيزم به دوش مىگرفت، مقدارى در هم و دينار هم با خود برمىداشت و درحالىكه صورت خود را پوشانده بود تا شناخته نشود، به در خانه نيازمندان مىرفت و به وضع زندگى ايشان رسيدگى مىكرد. بعد از وفات آن حضرت وقتى بدن مباركشان را غسل مىدادند، اثر جراحاتى بر شانهها و پشت ايشان مشاهدهنمودند. امامباقر (ع) درتوضيح علت اين جراحات فرمود: اينها آثار حمل انبانهاى نان و غذايى است كه پدرم شبها براى نيازمندان حمل مىكرد. «١» و. نگهبانى بيدار ماندن در شب به منظور نگهبانى از جان و مال مسلمين نيز عبادت ارزنده ديگرى است كه مىتواند در سير و سلوك معنوى انسان مؤثر واقع شده او را به خداوند نزديكتر كند.
رسول خدا (ص) در اين باره مىفرمايد:
عَيْنانِ لا تَمَسُّهَا النَّارُ، عَيْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ وَ عَيْنٌ باتَتْ تَحْرُسُ فى سَبيلِ اللَّهِ» «٢» دو چشماند كه آتش [دوزخ] به آنها نمىرسد، چشمى كه از خوف خدا بگريد و چشمى كه شب بيدار بماند و براى خدا نگهبانى دهد.
٤. ذكر خدا «ذكر» به معناى ياد كردن با قلب يا زبان است. «٣» اين واژه در فرهنگ اسلامى معنا و مفهوم خاصى دارد كه در آيات قرآنى و روايات اهل بيت (ع) گاهى به معناى ذكر خداى سبحان، اسماى الهى و نعمتهاى خدا به كار رفته است و گاهى نيز به معناى يادآورى ايامالله و سرگذشت