على (ع) با اشاره به نقش مؤثر اطاعت و فرمانبرى در اجراى طرحها و برنامه‌ها، نيروهاى خود را كه در فرمانبردارى از آن حضرت در جهت سركوبى لشكريان معاويه سستى نشان داده‌اند، مورد سرزنش قرار داده مى‌فرمايد:
من از تجربه و مهارت جنگى لازم برخوردار بودم و برنامه‌هاى پخته و حساب شده‌اى براى قلع و قمع دشمنان دارم، ليكن چه بايد كرد، كسى‌كه به سخنش گوش فرا داده نشود، رأى و نظرى نخواهد داشت! «١» د. تضعيف روحيه دشمن‌ همان‌گونه كه اطاعت از فرماندهى بازدهى و اثر مثبت در نيروهاى خودى دارد، بر روى نيروهاى دشمن نيز تأثير منفى و شكننده‌اى خواهد گذاشت. زيرا اگر نيروهاى دشمن احساس كنند كه افراد طرف مقابل، به‌طور كامل مطيع فرماندهان خود هستند، پيوسته همراه با تزلزل و وحشت در انتظار حمله‌هاى آنان خواهند بود.
پيروى سپاه اسلام در جنگ صفين از فرمانده خود و هماهنگى آنان با يكديگر، چنان تأثيرى در نيروهاى دشمن گذاشت كه موجب شد معاويه در جمع فرماندهان لشكرش بگويد: «دلهاى نيروهاى سپاه على (ع) همچون يك دل است.» «٢» او با اين جمله ترس و خود باختگى خود را در برابر سپاه اسلام نشان داد.
٨. عوامل نافرمانى‌ الف. دنيادوستى و رفاه‌طلبى‌ انسان دنيادوست و رفاه‌طلب، به سبب وابستگى عميقى كه به زندگى مادى دنيا و جلوه‌هاى ظاهرى آن دارد، هر زمان كه احساس كند تن دادن به دستورهاى فرماندهى، منافع مادى و رفاه او را به خطر مى‌اندازد، از امتثال امر شانه خالى كرده د اخلاق نظامى (ج‌٢) ٥٦ ٣. نشانه‌هاى غرور ص : ٥٦ ستور فرمانده را زير پا خواهد گذاشت.
خداى متعال اين‌گونه انسانها را مورد نكوهش قرار داده مى‌فرمايد: