اخلاق نظامى (ج2) - الهامى نيا، على اصغر و همکاران - الصفحة ١٧٩
ج. نافله شب همانگونه كه ذكر شد، به دليل سنگينى بار رسالت الهى، نماز شب بر رسول خدا (ص) واجب بوده است. در عين حال، ساير بندگان صالح خداوند نيز كه اراده «سلوك الى اللَّه» را دارند، شايسته است از انجام اين مهمّ غفلت نورزند؛ زيرا براساس آنچه از قرآن و روايات اهل بيت (ع) فهميده مىشود، نماز شب، در پيشبرد امر سلوك معنوى نقشى منحصر به فرد و تعيين كننده دارد.
امام صادق (ع) ضمن اشاره به آيهاى از قرآن كريم «١»، بين نماز شب و ساير عبادتها مقايسه نموده مىفرمايد:
«ما مِنْ عَمَلٍ حَسَنٍ يَعْمَلُهُ الْعَبْدُ الَّا وَ لَهُ ثَوابٌ فِى الْقُرانِ الَّا صَلاةُ اللَّيْلِ فَانَّ اللَّهَ لَمْ يُبَيِّنْ ثَوابَها لِعَظيمِ خَطَرِها عِنْدَهُ ...» «٢» هر كار نيكى كه بنده انجام مىدهد، در قرآن برايش پاداشى ذكر شده مگر نماز شب كه خداوند به خاطر بزرگى پاداشى كه [اين عمل] نزد او دارد [مقدار آن را] بيان نفرموده است.
د. دعا و استغفار دعا و استغفار موجب روشنى دل و زدودن زنگار لغزشها و گناهان از ضمير انسان مىشود. به همين دليل، حتّى پيامبر بزرگوار اسلام و امامان معصوم (ع) با آنكه كمترين گناه و لغزشى هم از ايشان سر نمىزد، همواره از خداوند طلب غفران و آمرزش مىكردند. چنانكه نقل شده، رسول خدا (ص) روزانه حداقل هفتاد و گاهى صد بار استغفار مىكرد و نيز نقل شده كه آن حضرت از هيچ مجلسى برنمىخاست مگر آنكه حداقل بيست و پنج مرتبه استغفار مىكرد. «٣» بهترين زمان براى دعا، توبه و استغفار، دل تاريك شب و هنگام سحر است. از اين رو قرآن كريم، استغفار بنده در سحرگاهان را ستوده و آن را از ويژگىهاى تقواپيشگان دانسته است:
«كانُوا قَليلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ وَ بِالْأَسْحارِهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ» «٤»