توسعه دادن اين روح تمرّد و نافرمانى فعّاليت مى‌كرد ... تا عاقبت توانست غرور و مناعت آنان را با مطامع مادّى بشكند » «١» ج. پيروزى دشمن: پيروزى و غلبه دشمن كه امرى منحوس و نامبارك است، به‌طور طبيعى پس از پيامد دوم (هزيمت سپاه) به‌وقوع مى‌پيوندد و عواقب شوم چنين ننگى علاوه بر متمرّدان و بى‌نظمان متوجه كل نيروهاى نظامى مسلمان خواهد شد. حضرت امير (ع) به اين حقيقت تصريح كرده مى‌فرمايد:
«مَنْ خَذَلَ جُنْدَهُ نَصَرَ اضْدادَهُ» «٢» آن كه سپاه خويش را وانهد، دشمنانش را يارى داده است.
از اين رو بنيانگذار جمهورى اسلامى هشيارانه مى‌فرمايد:
«خارجى‌ها مى‌خواهند كه ما اين طور باشيم كه هيچ نظمى نداشته باشيم؛ و مثل [اهل‌] جنگل با هم رفتار بكنيم، تا اينكه بهانه به دست بياورند كه اينها احتياج دارند كه اينجا قيّم برايشان معيّن كنند.» «٣» ٨. تلاش و فعاليت‌ جهان آفرينش، پياپى در حال تغيير و تحول و حركت است. مسأله حركتِ اتمها حرف روز است و حركت كهكشانها از روزگاران كهن، مورد بحث محافل علمى بوده است. از اين رهگذر، انسان نيز- به‌عنوان پديده‌اى از جهان هستى و مهره‌اى در دستگاهِ عظيم آفرينش- بايد مدام در حال تلاش و كوشش در مسير تكامل خويش باشد و از غفلت، كسالت و تنبلى به شدت پرهيز نمايد؛ و بهترين تلاشها، انجام اوامر الهى و فرمانبرى از آن ذات بى‌همتاست.
٩. تلاش و كوشش، يك اصل اسلامى‌ اهمّيت تلاش و تحرّك به اندازه‌اى است كه خداى متعال، آن را به‌عنوان يك اصل اسلامى در