سياست خارجى ايران قبل وبعد از انقلاب - پور قلی، محسن - الصفحة ٥٢
سياست خارجى بريتانيا در اين دوران ايجاد يك دولت مقتدر و نيرومند در ايران بود تا از نفوذ كمونيسم به ايران، افغانستان، عراق و هند جلوگيرى كند. «١» بريتانيا در اين سالها از اصل سنّتى «دولت حائل» در مورد ايران پيروى مىكرد و ايران در حفاظت از مرزهاى هندوستان به عنوان يكى از مهمترين حلقههاى زنجيره امنيتى بريتانيا در منطقه محسوب مىگرديد. «٢» در دوران زمامدارى رضا خان چند مسأله عمده و اساسى در روابط ايران و بريتانيا به وجود آمد كه يكى از آنها الغاى قرارداد دارسى بود. «٣» اين مسأله، صرف نظر از تفاسير متعددى كه مورخان تاريخ ديپلماسى ايران در خصوص فلسفه پيدايش آن ارائه كردهاند، سبب بحران جدّى در روابط دو كشور شد. «٤» دولت ايران در شانزدهم آذر ١٣١١ شمسى با ارسال نامهاى به دولت بريتانيا، الغاى اين امتياز را اعلام كرد؛ مجلس نيز آن را تأييد كرد. «٥» انگلستان ضمن اعتراض به اين اقدام ايران، در ديوان داورى بينالمللى عليه ايران شكايت كرد و در نهايت امر مسأله با مذاكرات طرفين فيصله يافت و در سال ١٣١٢ شمسى امتياز نفت با شرايط جديدى به مدت سى سال ديگر به انگلستان واگذار شد. «٦» مسأله ديگر، الغاى كاپيتولاسيون بود كه پس از يك قرن در سال ١٣٠٧ شمسى (١٩٢٨ م)