سياست خارجى ايران قبل وبعد از انقلاب - پور قلی، محسن - الصفحة ١١٧
سياسى در محيطى پويا به نام نظام بينالملل به ايفاى نقش مىپردازند و متغيّرهاى مؤثر در جهتگيرى كشورها پيوسته در حال دگرگونى هستند. امّا با وجود اين، يك سلسله امور ثابتى نيز وجود دارند كه در تعيين جهتگيرى كشورها با يكديگر از قبيل برقرارى رابطه، توسعه و تحكيم سطح روابط و يا حتى قطع رابطه، تأثير قاطع و مستقيم دارند. از ميان اين عوامل ثباتبخش مىتوان به ارزشهاى ايدئولوژيكى، منافع ملى، شرايط جغرافيايى، موقعيت ژئوپلتيك و دهها عامل ديگر اشاره كرد. «١» با توجه به برداشت اخير كه تركيبى از ديدگاههاى اوّل و دوم مىباشد، مىتوان برخى از اولويتهاى ذهنى و عملى براى برقرارى روابط با ساير كشورها را به ترتيب اهميت به صورت زير طبقهبندى كرد:
١- ارزشهاى اعتقادى و ايدئولوژيكى؛ ٢- درك منافع ملّى جمهورى اسلامى ايران و احترام به آن؛ ٣- جغرافياى سياسى؛ ٤- همدلى با مواضع بينالمللى جمهورى اسلامى ايران و همكارى با ايران در مجامع بينالمللى؛ ٥- نداشتن سابقه تجاوز به حقوق و رفتار خصمانه و عهدشكنى در مقابل جمهورى اسلامى ايران در طول زمان. «٢» وحدت بين مسلمانان وحدت مسلمانان به عنوان يك انديشه و آرمان، محور كوششهاى مصلحان و رجال دينى در تاريخ معاصر بوده است. اين مقوله در شرايطى كه تهاجم فكرى، فرهنگى و نظامى استعمار، كشورهاى اسلامى را در مسير انحطاط و سراشيبى قرار داد، محور مبارزات و كوششهاى وقفه ناپذير مردانى چون سيّد جمالالدين اسدآبادى، شيخ محمد عبده، عبدالرحمن كواكبى، شيخ شلتوت، سيّد شرفالدين عاملى و ديگر علما و مراجع