خلاصه‌ تاريخ ديپلماسى ايران به مفهوم واقعى آن از دوره قاجار آغاز مى‌شود زيرا عوامل متعدد داخلى و بين‌المللى سبب گرديد تا ايران بطور جدّى وارد عرصه سياست بين‌المللى گردد.
با ظهور زمامداران نالايق قاجار در عرصه سياست خارجى ايران، معاهدات زيانبارى بر كشور ايران تحميل شد و امتيازات متعددى از كشور ما گرفته شد از آن جمله، مى‌توان به تجزيه بخشهاى مهمّى از سرزمينهاى شمالى، شرقى و جنوبى ايران اشاره كرد كه در جريان سياستهاى استعمارى روس و انگليس صورت گرفت.
رقابتهاى دول اروپايى نظير روسيه، فرانسه و انگليس بر سر هندوستان و اهميت استراتژيكى ايران به عنوان گذرگاه دستيابى به هند، اين سرزمين (ايران) را به محل تلاقى و برخورد رقابتهاى استعمارگران تبديل كرده بود.
ديپلماسى ايران در رابطه با سياستهاى استعمارى بازيگران اروپايى بسيار سطحى‌نگرانه و فاقد استحكام لازم بود. لذا، بارها وجه‌المصالحه دولتهاى اروپايى قرار گرفت. در كشاكش رقابت روس و انگليس، زمامداران قاجار مى‌كوشيدند تا ضمن پرهيز از سياست از اصول ايجاد تعادل ميان دول رقيب و سياست «اتّحاد و تعهّد»، از سياست قدرت سوّم تبعيت كنند.
پرسش‌ ١- بازيگران عمده سياست بين‌الملل در زمان قاجاريه را نام ببريد.
٢- سياست خارجى روسيه تزارى، فرانسه و انگلستان را نسبت به ايرانِ دوره قاجار، به طور مختصر توضيح دهيد.
٣- اصول سياست خارجى ايران در دوره قاجار را نام ببريد.
٤- سياست قدرت سوّم را توضيح دهيد.