درس سوم: سياست خارجى ايران در دوره قاجاريه‌ مطالعه سياست خارجى ايران در دوره قاجاريه از چند جنبه حايز اهميت است:
نخست اين كه تاريخ ديپلماسى و سياست خارجى ايران به مفهوم واقعى آن، از زمان ظهور اين سلسله آغاز مى‌شود. گرچه قبل از انتقال قدرت به قاجاريه، تبادل سُفرا، نمايندگان و هيأتهاى سياسى بين دربار ايران و ساير دولتهاى جهان بويژه دولتهاى اروپايى صورت مى‌گرفت، امّا از اوايل سلطنت قاجاريه بود كه هم اهميت استراتژيكى ايران براى دولتهاى اروپايى شناخته شد و هم بطور جدّى اين كشور وارد عرصه سياست بين‌الملل گرديد. «١» همچنين، با ظهور سلسله قاجاريه، عصر تازه‌اى در تاريخ كشورمان آغاز شد و ايران به دوران پرفراز و نشيب تاريخ خود گام نهاد. عملكرد زمامداران اين سلسله در بُعد سياست خارجى بيش از هر دوره ديگر در سرنوشت اين كشور تأثير نهاد. اتّخاذ سياست خارجى نسنجيده و غلط سبب انعقاد معاهدات زيانبار، اعطاى امتيازات گوناگون به بيگانگان، اقدامات بى‌حاصل و تجزيه بخشهايى از مناطق زرخيز از پيكره اين سرزمين گرديد كه قسمتى از نتايج مصيب‌بار حاكميت اين سلسله بر ايران بود. در مدت نزديك به ١٥٠ سال حكومت، هنگامى كه قاجارها از صحنه قدرت و حكومت كنار زده شدند، تنها نيمى از ايرانى را كه از سلسله زنديه به زور گرفته بودند، به جا نهادند. «٢»