سياست خارجى ايران قبل وبعد از انقلاب - پور قلی، محسن - الصفحة ٣٥
زمامدارى نادرشاه بود. «١» سياست خارجى ايران در دوره كريم خان زند در دوران حكومت ٢٢ ساله كريم خان زند (١١٩٣- ١١٧١ ق/ ١٧٥٧- ١٧٧٩ م)، آرامش نسبى در ايران برقرار بود. در اين دوره، از شدّت درگيريهاى نظامى ايران با كشورهاى منطقه، كاسته شد. فتح بصره، تنها حركت مهمّ نظامى در اين زمان محسوب مىگردد. نگرش كريم خان زند نسبت به دولتهاى اروپايى، توأم با شك و ترديد و سوءظن بود و اين مسأله در جهتگيرى سياست خارجى ايران نسبت به كشورهاى اروپايى تأثير گذاشته بود. در دوره زمامدارى وى، روابط سياسى ايران با اروپا به حداقل خود رسيد و ديگر دربار ايران مثل دوره شاه اسماعيل اوّل و شاه عباس كبير محلّ رفت و آمد سُفرا و هيأتهاى ديپلماتيك كشورهاى متعدّد اروپايى نبود.
سفراى اروپايى در مأموريتهاى خود به دربار كريم خان، موفقيت چندانى كسب نمىكردند و بطور معمول پيشنهادهاى برقرارى روابط سياسى با ايران پاسخ مثبتى به همراه نداشت. «٢» بنابراين، آن سير نزولى كه در سياست خارجى ايران از زمان مرگ شاه عباس كبير آغاز شده بود، در زمان نادر شاه افشار ادامه يافت و در حكومت كريم خانزند، اين روابط به پايينترين حدّ خود تنزل يافت.
مناسبات ايران و عثمانى در دوره كريم خان، بخشى از روابط خصومتآميز ٢٥٠ ساله بين دو كشور را تشكيل مىداد. روابط سياسى ايران و فرانسه در دوره زنديه به روابط تجارى، محدود مىشد. «٣» كريم خان نسبت به برقرارى مناسبات سياسى با انگليسها نيز تمايلى نشان نداد. «٤» با اين حال، آنان كوشيدند تا امتيازات تجارى قابل توجهى از ايران كسب كنند. «٥»