سياست خارجى ايران قبل وبعد از انقلاب - پور قلی، محسن - الصفحة ٢١
با گذشت زمان، اين واژه به سندى اطلاق شد كه به فرستادگان دولتها داده مىشد. و امروزه واژه «ديپلمات» «١» به افراد مجرّب و با مهارتى اطلاق مىشود كه حرفه آنها «ديپلماسى» «٢» است. ديپلماسى از دوران قديم ميان دولتها رايج بوده و امروزه نيز حكومتها در تلاش براى تحصيل هدفها و دفاع از منافعشان، از اين ابزار استفاده مىكنند.
يكى از محقّقين روابط بينالملل، بيش از ٤٦ تعريف براى ديپلماسى جمعآورى كرده، كه هر يك از آنها جنبهاى از ديپلماسى را نمايان مىسازد. «٣» اگر بخواهيم تعريفى كوتاه، در عين حال گويا از ديپلماسى ارائه دهيم، چنين بايد بگوييم:
«ديپلماسى، عبارت است از فن اداره سياست خارجى و يا تنظيم روابط بين المللى و نيز حل و فصل اختلافات بين المللى از طرق مسالمت آميز» «٤» گرچه ديپلماسى به عنوان يكى از ابزارهاى اجراى سياست خارجى محسوب مىشود، ولى در فرايند استفاده از حربههاى اقتصادى، فرهنگى و نظامى نيز كاربرد مؤثرى دارد.
٢- اقتصادى: يكى ديگر از تكنيكهاى مؤثر و رايج در اجراى سياست خارجى، استفاده از ابزارهاى اقتصادى، مالى، تجارى و تكنولوژيك است. استفاده از اين ابزارها منحصر به عصر كنونى روابط بينالملل نيست، بلكه در اعصار گذشته نيز دولتها تلاش كردهاند تا از اين ابزار استفاده كنند. البته امروزه اقتصاد به صورت يكى از هدفهاى ديپلماسى درآمده و اهميت بيشترى يافته است.
در عصر كنونى، دولتها به اشكال گوناگونى از جمله: اعطا يا عدم اعطاى كمكهاى مالى، اعزام كارشناسان مسائل اقتصادى به كشورها يا فراخوانى آنها، صدور تكنولوژى و يا تحريم صدور آن، تحريم تجارى و بازرگانى، محاصره اقتصادى، مسدود كردن