آيه قبل استفاده مى‌شود كه‌] جنگ، ميدان آزمونى براى باورها و اعتقادات، ١ و عرصه ظهور ايمان راستين و بى ايمانى انسان است. ٢ انّما يستأذنك الذين لايؤمنون باللّه ...
١. نور ٥/ ٧١. ٢. راهنما ٧/ ١٢٢.
٥. ترديد و دودلى منافقان، عامل اجازه خواستن آنان براى ترك جهاد: «تردد» به معناى گامى پيش نهادن و گامى پس نهادن است. منافقان به دليل ترديدشان در دين خدا و وعده‌هاى خداوند به مجاهدان، براى ترك جهاد اجازه مى‌طلبند و اگر مخلص بودند به يارى و پاداش الهى اطمينان مى‌يافتند و به سوى جهاد مى‌شتافتند و از تو براى ترك آن اجازه نمى‌گرفتند. ١ فهم فى ريبهم يتردّدون‌ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ٥٣.
ايمان:
آثار بى ى ١؛ زمينه ظهور ٤؛ نشانه‌هاى بى ى ٥ جنگ تبوك:
متخلفان از ٢؛ سرگردانى متخلفان از ٣ جهاد:
اذن ترك ١؛ انگيزه‌منافقان از ٢؛ آثار ٤؛ شك در ٥ متخلفان از جهاد:
ويژگى‌هاى ٣ منافقان:
تخلف از جهاد ١؛ استيذان ١، ٢، ٥؛ چاپلوسى ٢؛ سرگردانى ٣؛ ملاك تشخيص ٤؛ شك ٥ مؤمنان:
ملاك تشخيص ٤ * وَ لَوْ أَرَادُواْ الْخُرُوجَ لَأَعَدُّواْ لَهُ عُدَّةً وَ لاكِن كَرِهَ اللَّهُ انبِعَاثَهُمْ فَثَبَّطَهُمْ وَ قِيلَ اقْعُدُواْ مَعَ الْقعِدِينَ (٤٦)
(توبه/ ٤٦)
و اگر [به راستى‌] اراده بيرون رفتن داشتند، قطعاً براى آن ساز و برگى تدارك مى‌ديدند، ولى خداوند راه افتادن آنان را خوش‌