سنتهاى الهى: ٧ كافران:
مهلت به صدر اسلام ١؛ ناقض پيمان ١، ٦؛ هشدار به ٤؛ ذلت صدر اسلام ٥، ٦، ٧؛ شكست ٧ مسلمانان:
امداد به ٦؛ بشارت به صدر اسلام ٦ مؤمنان:
پيروزى ٧ (توبه/ ٣)
وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلىَ النَّاسِ يَوْمَ الحَجِ الْأَكْبرِ أَنَّ اللَّهَ بَرِى‌ءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ فَإِن تُبْتُمْ فَهُوَ خَيرٌ لَّكُمْ وَ إِن تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُواْ أَنَّكُمْ غَيرُ مُعْجِزِى اللَّهِ وَ بَشِرِ الَّذِينَ كَفَرُواْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ (٣)
و [اين آيات‌] اعلامى است از جانب خدا و پيامبرش به مردم در روز حج اكبر كه خدا و پيامبرش در برابر مشركان تعهدى ندارند [با اين حال‌] اگر [از كفر] توبه كنيد، آن براى شما بهتر است، و اگر روى بگردانيد پس بدانيد كه شما خدا را درمانده نخواهيد كرد؛ و كسانى را كه كفر ورزيدند، از عذابى دردناك خبر ده.
١. اعلام عمومى الغاى پيمان‌هاى صلح مسلمانان با مشركان پيمان‌شكن صدر اسلام: «اذان» به معناى اعلام و در حكم امر و دستور است يعنى به مردم اعلام كنيد. جمله «ان‌الله برىٌ من المشركين» به معناى «ان‌الله برىٌ من عهد المشركين» است. ١ اين آيه تكرار آيه نخست اين سوره نيست؛ زيرا در آيه نخست برائت را تنها به خود مشركان اعلام مى‌كند، اما در اين آيه به همه مردم. مراد از «يوم الحج الاكبر» روز دهم ذى‌الحجة سال نهم هجرت است؛ زيرا در آن روز مسلمانان و مشركان در منى‌ اجتماع كرده بودند و بعد از آن سال ديگر هيچ مشركى حج نگذارد. ٢ از اين رو، معناى آيه اين است كه در روز دهم ذى‌الحجه به همه مردم اعلام كنيد كه خدا و رسول از