روميان را صادر كرد و در اين زمان، ميوه‌ها رسيده بودند. از اين رو، مسلمانان دوست داشتند در مسكن و كنار اموال خود بمانند و خروج جهت جنگ براى آنان سخت و دشوار بود. پيامبر بر خلاف جنگ‌هاى ديگر كه آنها را مخفى مى‌كرد، قصد خود را در غزوه تبوك به خاطر طولانى بودن سفر و انبوهى دشمن آشكارا اعلام كرد تا مسلمانان براى جنگ آماده شوند. خداوند چون كندى مسلمانان را مشاهده كرد، اين آيه را نازل فرمود. ٢ ١. المنار ١٠/ ٤٢١. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ٤٧.
١. سرزنش برخى مسلمانان به دليل كندى در خروج براى دفاع در برابر روميان: مقصود از «سفر در راه خدا» سفر كردن براى جهاد است. گويا در واژه «اثّاقلتم» معناى ميل نهفته است و به همين دليل با «الى» متعدى شده است. ١ خداوند متعال در اين آيه مؤمنان را به خاطر كندى در خروج براى جهاد سرزنش مى‌كند و مى‌فرمايد اى مؤمنان، چرا هرگاه پيامبر شما را به سوى جهاد فرا مى‌خواند، به اقامت و ماندن در زمين تمايل داريد. اين كندى تنها از سوى برخى مؤمنان و نه همه آنان صورت گرفت. از اين رو، از واژه عام «مؤمنين» اراده خاص شده است. ٢ ذكر نشدن نام پيامبر در اين آيه براى تعظيم و بزرگداشت آن حضرت است. ٣ يا ايها الذين امنوا مالكم اذا قيل لكم انفروا فى سبيل اللّه اثّاقلتم الى الارض‌ ١. الميزان ٩/ ٢٧٨. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ٤٧.
٣. الميزان ٩/ ٢٧٨.
٢. لزوم بسيج شدن مؤمنان براى نبرد در راه خدا به هنگام صدور فرمان جنگ: ١ چون آيه در مقام سرزنش كسانى است كه پس از صدور فرمان عمومى جنگ از سوى پيامبر (ص) كندى به خرج دادند، معلوم مى‌شود كه به‌هنگام صدور اين فرمان از سوى رهبر جامعه اسلامى بايد آن را اجابت كرد و به موقع براى نبرد بسيج شد.
يا ايها الذين امنوا مالكم اذا قيل لكم انفروا فى سبيل اللّه اثّاقلتم الى الارض‌ ١. راهنما ٧/ ١٠٤.
٣. قانع شدن به زندگى دنيوى و ترجيح آن بر حيات اخروى، عامل كندى در جهاد و دفاع: گويا در واژه «رضا» معناى قناعت نهفته است و به همين‌