٣. حفظ جانِ مؤمنان ناشناخته مكه، عاملى مهم در وقوع صلح حديبيه: واژه «وطء» (مصدر تطؤهم) به معناى لگدمال كردن، و واژه «معره» به معناى مكروه و ناملايم است. جواب «لولا» در جمله «لولا رجال ...» حذف شده و تقدير آن جمله «ما كفّ ايديكم عنهم» است. از اين رو، معناى عبارت «لولا رجال ... بغير علم» اين است كه اگر مردان و زنان مؤمن مكه را- كه نزد شما ناشناخته‌اند- لگدمال و سركوب نمى‌كرديد و در نتيجه از كشتن و هلاك كردن آنها دچار مكروه و گرفتارى نمى‌شديد، دست شما را از جنگ با اهل مكه [در سفر حديبيه‌] باز نمى‌داشتيم. ١ لولا رجال مؤمنون و نساء مؤمنات لم تعلموهم ان تطؤهم فتصيبكم منهم معرّة بغير علم‌ ١. الميزان ١٨/ ٢٨٨.
٤. پايمال شدن حرمت مردان و زنان مؤمن در صورت جنگ در حديبيه، مايه ننگ براى مسلمانان: ١ برخى در معناى جمله «فتصيبكم منهم معرّة» گفته‌اند كه با كشته شدن مؤمنان، به شما عيب وارد مى‌شود و مشركان شما را سرزنش مى‌كنند كه اينان اهل دين خود را كشتند. ٢ فتصيبكم منهم معرّة ١. راهنما ١٧/ ٥٧١. ٢. مجمع البيان ٩- ١٠/ ١٨٧.
٥. بهره‌مندى مؤمنان ناشناخته مكه از رحمت الهى، از اهداف صلح حديبيه: حرف «لام» در عبارت «ليدخل اللّه فى رحمته من يشاء» متعلق به جمله محذوف (ما كفّ ايديكم عنهم) و تقدير آن «ولكن كفّ ايديكم عنهم ليدخل ...» است؛ يعنى خداوند دست شما را از مشركان مكه بازداشت [و از جنگ جلوگيرى كرد و صلح را برقرار كرد] تا زنان و مردان مؤمن ناشناخته را حفظ كرده، در رحمت خود داخل كند و از آن بهره‌مند سازد. ١ ليدخل اللّه فى رحمته من يشاء ١. الميزان ١٨/ ٢٨٨.
٦. صلح حديبيه، تدبير الهى براى گرايش نيروهاى فزون‌ترى از مشركان به اسلام: ممكن است مراد از دخول‌در رحمت الهى، ورود افراد جديدى از مردم به جرگه مؤمنان باشد؛ زيرا در پرتو فرصت جديد،