لَئنْ أُخْرِجُواْ لَا يخْرُجُونَ مَعَهُمْ وَ لَئنِ قُوتِلُواْ لَا يَنصُرُونهُمْ وَ لَئنِ نَّصَرُوهُمْ لَيُوَلُّنَّ الْأَدْبارَ ثُمَّ لَا يُنصَرُونَ (١٢)
(حشر/ ١٢)
اگر [يهود] اخراج شوند، آنها با ايشان بيرون نخواهند رفت، و اگر عليه آنان جنگى درگيرد [منافقان‌] آنها را يارى نخواهند كرد، و اگر ياريشان كنند حتماً [در جنگ‌] پشت خواهند كرد و [ديگر] يارى نيابند.
١. تكذيب تفصيلى وعده منافقان مدينه در يارى يهود بنى نضير از سوى خداوند: بعد از آنكه خداوند با عبارت «واللّه يشهد انّهم لكاذبون» [در آيه قبل‌] به اجمال وعده منافقان به يهود بنى نضير را تكذيب كرد، در اين آيه به تفصيل اين وعده را تكذيب مى‌كند. «لام» سوگند در اين آيه تكرار شده است. از اين رو، معناى آيه اين است: سوگند مى‌خورم كه اگر بنى نضير [از مدينه‌] اخراج شوند، منافقان همراه آنان بيرون نمى‌روند، و سوگند مى‌خورم كه اگر با بنى‌نضير نبرد شود، منافقان آنان را يارى نمى‌كنند. ١ لئن اخرجوا لا يخرجون معهم و لئن قوتلوا لا ينصرونهم‌ ١. الميزان ١٩/ ٢١٢.
٢. موضع مسلمانان در مقطع غزوه بنى‌نضير، موضعى برتر نسبت به يهود: در اين آيات، همواره از موضع آسيب‌پذير يهود سخن به ميان آمده است؛ زيرا مسئله اخراج و جنگ نه از سوى ايشان بلكه عليه آنان ياد شده است. پس معلوم مى‌شود كه آنها در موضعى نبوده‌اند كه بخواهند اقدام به جنگ كنند. ١ لئن اخرجوا لا يخرجون معهم و لئن قوتلوا لا ينصرونهم‌ ١. راهنما ١٨/ ٦٠٥.
٣. فرار منافقان مدينه از صحنه نبرد با مسلمانان به فرض يارى كردن يهود بنى نضير: عبارت «و لئن نصروهم ...» به اين اشاره دارد كه يارى منافقان به يهود بنى‌