٢. سرزنش منافقان به سبب رضايت دادن به خانه‌نشينى با وجود داشتن توانايى حضور در جنگ: خداوند در اين آيه با جمله «رضوا بأن يكونوا مع الخوالف» منافقان را سرزنش و مذمت مى‌كند؛ زيرا به رغم قدرت و توانايى شركت در كارزار تبوك همراه پيامبر (ص)، خانه‌نشينى و ماندن در كنار معذوران را ترجيح دادند. ١ رضوا بأن يكونوا مع الخوالف‌ ١. نمونه ٨/ ٧٤.
٣. مُهر خوردن دلهاى منافقان‌گريزان از جهاد: مُهر خوردن دلها بدين معناست كه از پذيرش علم و اندرز جديد- جز آنچه در آن استقرار يافته و بر آن مسلط شده- خوددارى مى‌ورزد؛ به گونه‌اى كه اين خصلت، صفت پايدار آن شده است. ١ منافقان در اثر گناه و نفاق به مرحله‌اى رسيدند كه بر قلبهايشان مهر زده شد. ٢ و طبع على قلوبهم‌ ١. المنار ١٠/ ٥٨٢. ٢. نمونه ٨/ ٧٥.
٤. منافقان، محروم از درك ارزش جهاد و زشتى تخلف از آن: عبارت «فهم لا يفقهون» بدين معناست كه منافقان سعادت جهاد و همراهى با پيامبر (ص) و شقاوت تخلف از آن را نمى‌فهمند. ١ اگر مردمى با فهم بودند، حتماً قوت، كرامت و ماندن عزّتمندانه در پرتو جهاد و سستى و نابودى ذلت‌بار حاصل از تخلف را درك مى‌كردند. ٢ آمدن «فاء» نتيجه بر سر عبارت «فهم لا يفقهون» مى‌رساند كه علت درك نكردن منافقان، مهرى است كه در اثر گناه و نفاق بر دلهايشان زده شده است.
فهم لا يفقهون‌ ١. صافى ١/ ٧٢١. ٢. فى ظلال ٤/ ٢٦٧.
جهاد:
رضايت به ترك ١؛ ارزش ٤ خداوند:
سرزنشهاى ٢ متخلفان از جهاد:
سرزنش ٢؛ ختم قلب ٣ منافقان:
و جهاد ١؛ سرزنش ٢؛ ختم قلب ٣؛ و درك حقايق ٤؛ نفهمى ٤