جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٣٦
در چند سال، همه كارها از آن خداست؛ چه قبل و چه بعد [از اين شكست و پيروزى]؛ و در آن روز، مؤمنان خوشحال خواهند شد.
١. پيشگويى قرآن در باره پيروزى روميان بر ايرانيان فاتح، در خلال زمانى اندك: ١ واژه «بِضع» در اعداد از سه تا نُه را شامل مىشود. ٢ عبارت «فى بضع سنين» متعلق به جمله «سيغلبون» در آيه قبل است.
از اين رو، معناى اين عبارت با توجه به آيه قبل اين است كه روميان پس از شكستشان از ايرانيان در مدت چند سال بر آنان پيروز خواهند شد.
فى بضع سنين ١. راهنما ١٤/ ١٤٢. ٢. الميزان ١٦/ ١٥٥.
٢. شكست وپيروزى روميانبراساس مشيّت الهى: واژههاى «قبل» و «بعد» مبنى بر ضمهاند و لاجرم مضاف اليهى در تقدير است. تقدير جمله «للّه الامر من قبل ومن بعد»، جمله «وللّه الامر من قبل أن غُلبت الروم و من بعد أن غلبت» است. از اين رو، معناى آن اين است كهامر به دست خداست؛ خواه قبل از آنكه روم مغلوب شود و خواه پس از آنكه غلبه كند؛ به هر چه بخواهد امر مىكند و هر كه را بخواهد يارى مىدهد و هر كه را بخواهد يارى نمىكند. ١ البته مشيت الهى كه نتيجه (پيروزى و شكست) را اراده مىكند، خود، اسباب را نيز فراهم مىكند. از اين رو، معلق كردن پيروزى به مشيت الهى منافاتى با وجود اسباب ندارد.
مشيت الهى اراده كرده است كه سنن لايتغيرى در عالم وجود داشته باشد. پيروزى و شكست نيز حالاتىاند كه مطابق با سننى كه مشيت مطلق الهى مستلزم آنهاست، از اسباب و مؤثراتى پديد مىآيند. ٢ وللّه الامر من قبل ومن بعد ١. الميزان ١٦/ ١٥٥. ٢. فى ظلال ٦/ ٤٣٩.
٣. پيروزى روميان شكست خورده پس از مدتى كوتاه، جلوهاى از حاكميت اراده خداوند بر تمامى رخدادهاى تاريخ: بيان اختصاص همه امور به خداوند پس از ذكر پيشگويى پيروزى روميان، نوعى تعليل براى پيروزى غير مترقبه آنان است. ١ وللّه الامر من قبل ومن بعد ١. راهنما ١٤/ ١٤٣.