عمل صالح اعتراف به گناه و اظهار پشيمانى و توبه از آن، و مراد از عمل سيّى، تخلّف از جنگ است، دوم اينكه منظور از عمل صالح، شركت در ديگر جنگ‌ها به همراه پيامبر (ص)، و منظور از عمل سيّى، تخلّف از جنگ تبوك است. ٣ خلطوا عملًا صالحاً و آخر سيئّاً ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ١٠٠. ٢. المنار ١١/ ٢١.
٣. الكبير ١٦/ ١٧٥.
٣. قرار دادن مؤمنان متخلّفِ نادم در خوف و رجا از سوى خداوند: مقصود از عبارت «عسى اللّه ان يتوب عليهم» به وجود آوردن حالت رجا در جان مؤمنان متخلّف است تا در ميان خوف و رجا باشند و يأس و نا اميدى بر آنان چيره نگردد. جمله «ان اللّه غفور رحيم» جانب رجا و اميد را برترى مى‌دهد و تقويت مى‌كند. ١ عسى اللّه ان يتوب عليهم‌انّ اللّه غفور رحيم‌ ١. الميزان ٩/ ٣٧٧.
٤. باز بودن آغوش اسلام بر روى خطاكاران نادم و معترف: ١ از عبارت «عسى اللّه ان يتوب عليهم انّ اللّه غفور رحيم» فهميده مى‌شود كه راه توبه و بازگشت بر روى مؤمنان خطاكار نادم از جمله متخلّفان از جنگ باز است.
عسى اللّه ان يتوب عليهم‌انّ اللّه غفور رحيم‌ ١. راهنما ٧/ ٢٧٨.
٥. پذيرش توبه، تفضلى از جانب خدا بر بندگان نه امرى لازم و ضرورى بر او: احتمال مى‌رود كه به كار رفتن واژه «عسى» به منظور افاده اين برداشت باشد؛ يعنى توبه كننده هيچ‌گونه حقى بر خدا ندارد. ١ و آنچه خداوند انجام مى‌دهد نه‌از روى الزام كه از روى تفضل است. ٢ ١. راهنما ٧/ ٢٧٨. ٢. الكبير ١٦/ ١٧٦.
٦. غفور و رحيم بودن خداوند، دليل لزوم اميدوارى خطاكاران به پذيرش توبه آنان: جمله «انّ اللّه غفور رحيم» بيان دليل اميدوارى پذيرفته شدن توبه آنان از سوى خداوند است. ١ به سخن ديگر، خداوند توبه گناهكاران را مى‌پذيرد؛ زيرا آمرزنده و مهربان است. ٢ عسى اللّه ان يتوب عليهم‌انّ اللّه غفور رحيم‌ ١. المنار ١١/ ٢١. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ١٠٠.