جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٧٥
اين آيه در ارتباط با آيه قبل است و ويژگى مؤمنان مجاهدى را بر مىشمارد كه با جان و مال خويش به بهاى بهشت با خدا معامله مىكنند.
١. ويژگىهاى انفرادى مؤمنان مجاهد در راه خدا: اين آيه مؤمنان را با زيباترين صفاتشان وصف مىكند. مرفوع بودن اين صفات براى خبر بودن آنهاست و تقدير كلام اين است: «المؤمنون هم التائبون ...». از اين رو، معناى آيه است كه مومنان توبه كنندهاند و از غير خدا به سوى خدا بازگشت مىكنند؛ ستايشگر اويند و او را با زبان و با قدمها و بدنهايشان عبادت مىكنند و در نتيجه او را با زيباترين سپاس، ستايش مىنمايند و از مسجدى به مسجد ديگر مىروند و براى او ركوع و سجده مىكنند. اينها ويژگىهاى انفرادى مؤمنان است. خداوند در اين آيه اين ترتيب را لحاظ كرده كه ابتدا اوصاف انفرادى مؤمنان يعنى توبه، عبادت، سياحت، ركوع و سجود را آورده است. سياحت به معناى سير در زمين است و معناى مناسب با سياق، رفتن به مراكز ذكر و عبادت خداوند مانند مساجد است، و اينكه گفته شده معناى آن روزه يا گردش در زمين براى پندگيرى از احوال گذشتگان يا مسافرت براى طلب علم و حديث است، درست نيست. ١ التائبون العابدون الحامدون السائحون الراكعون الساجدون ١. الميزان ٩/ ٣٩٦.
٢. ويژگىهاى اجتماعى مؤمنان مجاهد در راه خدا: ويژگىهاى اجتماعى مؤمنان اين است كه امر كننده به معروف و نهى كننده از منكر، و نگهبانان حدود الهىاند و نه در حال انفراد و نه در حال اجتماع، نه در خلوت و نه در ظاهر از آنها تجاوز نمىكنند و هم بدانها اهتمام دارند. ١ اينكه نهى از منكر را با «واو» بر امر به معروف عطف كرد، براى فهماندن اين نكته است كه اين دو، فريضه واحدىاند؛ زيرا اغلب با هم تلازم دارند. ٢ الآمرون بالمعروف و الناهون عن المنكر و الحافظون لحدود اللّه ١. الميزان ٩/ ٣٩٦. ٢. المنار ١١/ ٥٥.
٣. جهاد با نفس لازمه جهاد با دشمن: [از اين آيه استفاده مىشود كه] جهاد اكبر و خودسازى، لازمه جهاد اصغر