جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢١٤
يارى مىكند، يارى مىدهد؛ چرا كه خدا سخت نيرومندِ شكستناپذير است.
در آيه قبل بيان شد كه مسلمانان از آن رو اذن قتال با مشركان را يافتند كه مورد ستم آنان قرار گرفتند، اما اينكه اين ستم چه بوده، اين آيه درصدد بيان و تفسير آن است. ١ ١. الميزان ١٤/ ٣٨٤.
١. اخراج نارواى مسلمانان صدر اسلام از وطن (مكه)، ستم مشركان به آنان: اين آيه مورد ستم قرار گرفتن مؤمنان را بيان مىكند و آن اينكه مشركان آنان را از ديارشان يعنى مكه بدون هيچ گونه حق و مجوزى بيرون كردند. مشركان مسلمانان را با كوچ دادن اجبارى بيرون نكردند، بلكه آنقدر آنان را آزار و شكنجه دادند كه ناچار شدند از مكه هجرت كنند و شهر و اموال خود را رها كنند و گروهى به حبشه و گروهى پس از هجرت پيامبر، به مدينه بروند. از اين رو، اخراج مؤمنان به وسيله مشركان به معناى اجبار آنان به خروج است. ١ الذين اخرجوا من ديارهم بغير حقّ ١. الميزان ١٤/ ٣٨٤.
٢. اخراج ناروا از وطن، مجوز جنگ اخراج شدگان با اخراجكنندگان: از آنجايى كه اين آيه در مقام بيان ستمى است كه مسلمانان صدر اسلام را براى جنگ با مشركان مأذون ساخت و اجازه داد، معلوم مىشود كه اخراج ناروا و به ناحق از وطن و ديار به اخراج شدگان مجوز جنگ با اخراجكنندگان را مىدهد.
الذين اخرجوا من ديارهم بغير حقّ ٣. اعتقاد به ربوبيّت خدا، علت اخراج مسلمانان صدر اسلام از مكه به وسيله مشركان: عبارت «الّا ان يقولوا ربّنا اللّه» استثناى منقطع و بدين معناست كه ليكن مسلمانان به اين علت اخراج شدند كه مىگفتند پروردگار ما اللّهاست. دراين عبارت، اشاره به اين است كه مشركان تا آنجا بدفهم و منحرف از حق بودند كهاين كلمه وعبارت حق- كه پروردگار ما خداست- را مجوز اخراج گوينده آن از ديارش مىدانستند. ١ الذين اخرجوا ... الّا ان يقولوا ربّنا اللّه ١. الميزان ١٤/ ٣٨٤.