جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٠٠
٢. وعده خداوند بهآمرزش مهاجران مجاهد و شكيبا: عبارت «ثمّ انّ ربّك للذين هاجروا من بعد ما فتنوا» وعده جميل و زيبايى به آمرزش مؤمنانى است كه پس از ديدن آزار و شكنجه مهاجرت كردند.
خداوند اين وعده را افزون بر مهاجرت، به جهاد و صبر نيز مقيد كرده است. ١ ثمّ انّ ربّك للذين هاجروا من بعد ما فُتِنوا ثمّ جاهدوا وصبروا ١. الميزان ١٢/ ٣٥٦.
٣. صبر و مقاومت، عنصرى مهم و ضرورى در مسير هجرت و جهاد: از آن جايى كه هجرت و جهاد همواره با مشكلات همراه است و صبر و مقاومت بسيارى را مىطلبد، در عين حال خداوند به صبر و مقاومت توصيه فرموده است، مىتوان گفت: اين توصيه گوياى نقش ويژه صبر در ميدان هجرت و جهاد است. ١ للذين هاجروا ... ثمّ جاهدوا وصبروا ١. راهنما ٩/ ٥٥٢.
٤. پذيرش عذر بر زبان راندن كلمات كفرآميز در شرايط سخت و ناچارى، مشروط به هجرت، جهاد و مقاومت در راه خدا: ١ ضمير «ها» در «من بعدها» به هجرت، جهاد و صبر برمىگردد. ٢ عبارت «انّ ربّك من بعدها لغفور رحيم» به منزله تلخيص ابتداى آيه است- كه طولانى شده- تا ذيل آن را بدان ملحق كند. اين عبارت هم مفيد تأكيد است و هم مىرساند كه همه قيودى كه در آيه آمده است (هجرت، جهاد و صبر) در حكم (برخوردارى از آمرزش و رحمت الهى) دخالت دارند. [از اين رو، معناى آيه اين است كه] خداوند سبحان از آنان (كسانى كه در زير شكنجه و از سَر ناچارى كلماتى كفرآميز گفتند) راضى نمىشود، مگر اينكه هجرت كنند و از هجرتشان خرسند نمىگردد، مگر اينكه پس از آن جهاد كنند و شكيبا و مقاوم باشند. ٣ انّ ربّك من بعدها لغفور رحيم ١. راهنما ٩/ ٥٥٣. ٢. الكبير ٢٠/ ١٢٦. ٣. الميزان ١٢/ ٣٥٦ ٥. هجرت، جهاد و صبر، موجب جلب بخشايشو رحمت گسترده الهى: ١ از اينكه در اين آيه به مؤمنانى كه در زير شكنجه كلمات كفرآميز گفتهاند، به شرط