امام باقر (ع) نقل شده است كه اين آيه درباره ابولبابه نازل شده است كه در ماجراى جنگ بنى قريظه به يهوديان گفت كه اگر تسليم شويد و به حكم پيامبر تن دهيد، كشته خواهيد شد. ١ [آنگاه پشيمان شد و خود را به ستون مسجد بست تا خداوند از گناه وى با نزول اين آيه درگذشت.] اين قول در تفسير على بن ابراهيم آمده است. ٢ برخى مفسران با استناد به عبارت «آخرون اعترفوا» معتقدند اين قول كه اين آيه درباره گروهى از متخلفان جنگ تبوك- از جمله ابولبابه- است، به صواب نزديكتر است؛ زيرا در ماجراى بنى قريظه، تنها ابولبابه خطا كار بود و به گناه خويش اعتراف كرد و خود را به ستون مسجد بست. ٣ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ١٠٠- ١٠١. ٢. نور الثقلين ٣/ ١٦٠- ١٦١. ٣. فى ظلال ٤/ ٢٩٩- ٣٠٠.
١. اعتراف برخى از متخلفان از جنگ تبوك به زشتى عمل خويش: با توجه به اينكه فرازهاى پيشين مربوط به جنگ تبوك و تخلف عده‌اى از شركت در آن جنگ است، مى‌توان گفت كه اين آيه نيز مربوط به‌برخى از همان متخلّفان مى‌باشد. ١ در اينكه اين گروه از مؤمنان بوده‌اند يا منافقان، اختلاف است. برخى با استناد به اين دليل كه اين آيه به آيه پيش از خود- كه درباره منافقان است- عطف شده است معتقدند كه اين گروه نيز از منافقان بودند كه توبه كردند. ٢ بيشتر بر اين باورند كه اين گروه از مؤمنان بوده‌اند؛ نه از منافقان زيرا مراد از «آخرون»، گروهى از اهل مدينه يا از اعراب است. ٣ و آخرون اعترفوا بذنوبهم‌ ١. راهنما ٧/ ٢٧٧. ٢. الكبير ١٦/ ١٧٤- ١٧٥.
٣. مجمع البيان ٥- ٦/ ١٠٠.
٢. انجام كارهاى شايسته و ناشايست به وسيله گروهى از مؤمنان مجاهد: عبارت «خلطوا عملًا صالحاً و آخر سيئّاً» بدين معناست كه گروهى از مؤمنان هم كارهاى شايسته‌اى انجام دادند و هم كارهاى ناشايست. ١ آوردن «واو» عاطفه و متعدى نكردن فعل «خلط» با حرف «باء» مى‌رساند كه اينان ميان كارهاى شايسته و ناشايست جمع كردند، نه اينكه آنها را با هم مخلوط نمودند. ٢ در اينكه مراد از عمل صالح و عمل سيّى چيست دو قول است. نخست اينكه مراد از