جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٨٣
سُنَّةَ اللَّهِ فىِ الَّذِينَ خَلَوْاْ مِن قَبْلُ وَ لَن تجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا (٦٢)
(احزاب/ ٦٢)
درباره كسانى كه پيشتر بودهاند [همين] سنت خدا [جارى بوده] است؛ و در سنت خدا هرگز تغييرى نخواهى يافت.
اين آيه در ارتباط با دو آيه پيش از خود و درباره برخورد شديد با منافقان، بيماردلان و شايعه افكنان در مدينه است.
١. برخورد شديد با منافقان، بيماردلان و شايعهافكنان در صورت عدم خوددارى از فسادانگيزى و شايعهافكنى، سنت جارى الهى در امتهاى پيشين: «سنت» به معناى روش معمول و رايجى است كه به طبع خود بيشتر يا هميشه جارى باشد.
خداوند متعال در اين آيه مىفرمايد: اين عذابى كه به منافقان، بيماردلان و شايعهافكنان وعده داديم (تبعيد و كشتن همگانى و قتل عام)، سنت و روش الهى است كه در امتهاى گذشته نيز جارى بوده است. هرگاه قومى در فسادانگيزى و ايجاد اضطراب در ميان مردم زيادهروى كردند و طغيان ورزيدند، ما آنها را اينگونه گرفتيم و از بين برديم، و تو هرگز در سنت الهى تغيير و تبديلى نمىيابى.
پس اين سنت همانگونهكه در امتهاى پيشين جارى شد، در شما نيز جارى مىشود. ١ سنّة اللّه فى الذين خلوا من قبل ولن تجد لسنّة اللّه تبديلًا ١. الميزان ١٦/ ٣٤٠.
٢. جدى بودن تهديد خداوند درباره برخورد شديد با منافقان، بيماردلان و شايعهافكنان در مدينه در صورت عدم خوددارى از فسادانگيزى و شايعهافكنى: تعبير «ولن تجد لسنّة اللّه تبديلًا» در حقيقت جدى بودن اين تهديد را مشخص مىكند كه [تهديدشدگان] بدانند مطلب كاملًا قطعى و ريشهدار است و تغيير و تبديلى در آن راه ندارد؛ يا بايد به اعمال ننگين خود پايان دهند و يا در انتظار چنين سرنوشت دردناكى باشند. ١ ولن تجد لسنّة اللّه تبديلًا ١. نمونه ١٧/ ٤٣٢.