خشنودى [او] مى‌باشند و خدا و پيامبرش را يارى مى‌كنند. اينان همان مردم درست كردارند.
در اينكه اين آيه بدل يا بيان آيه قبل است، ترديدى نيست. اختلاف در اين است كه بدل يا بيان كدام عبارت از آن آيه است كه در پيام نخست بدان اشاره مى‌شود.
١. مهاجران تهيدست، از مستحقان برخوردارى از فى‌ء: در عبارت «للفقراء المهاجرين» چند قول است. يك- برخى گفته‌اند كه بدل از «ذى القربى» و جمله‌هاى بعد از آن است و ذكر «اللّه» تنها براى تبرك است. در نتيجه، فى‌ء به پيامبر (ص) و مهاجران تهيدست اختصاص دارد. در روايت آمده كه پيامبر (ص) فى‌ء بنى نضير را ميان مهاجران تقسيم كرد و به انصار جز دو يا سه نفر چيزى نداد. دو- برخى گفته‌اند كه بدل از يتيمان، مساكين و در راه‌ماندگان است. در نتيجه، سهم‌بران، پيامبر و ذى القربى- خواه غنى يا فقيرشان- و مهاجران نيازمند اعم از يتيمان، مسكينان و در راه ماندگان آنان است. شايد همين قول، مراد كسانى باشد كه «للفقراء المهاجرين» را بيان براى مساكين آيه قبل مى‌دانند. سه- مناسب‌تر اين است كه «للفقراء المهاجرين» بيان مصداق براى مصرف در راه خدا باشد كه در آيه قبل با جمله «فللّه» بدان اشاره شده است. نتيجه اينكه، مهاجران تهيدست يكى از سهم‌بران فى‌ء نيستند، بلكه دادن فى‌ء به آنان، از باب صرف كردن آن در راه خداست. بر اين اساس، روايت پيامبر- كه فى‌ء بنى نضير را ميان مهاجران تقسيم كرد و به انصار جز به سه تهيدست يعنى ابودجانه، سهل بن حنيف و حارث بن الصمه، چيزى نداد- بر اين حمل مى‌شود كه حضرت فى‌ء را از باب مصرف در راه خدا به آنان داد نه چون از سهم‌بران فى‌ء بودند. ١ للفقراء المهاجرين‌ ١. الميزان ١٩/ ٢٠٤- ٢٠٥.
جهاد در آيينه قرآن(ج‌٢) ٣٧٦ سوره حشر ٢. اخراج مسلمانان از مكه به مدينه: مراد از مهاجران تهيدست، مسلمانانى‌اند كه پيش از فتح مكه از اين شهر به مدينه هجرت كردند و اينها كسانى بودند كه كفار مكه آنان را وادار به خروج نمودند و در نتيجه، آنان ديار و اموال خويش را رها و به‌