١. كافران، فاقد هر گونه حامى و ياور در تنگناها: كافران از داشتن متولى و حامى و كسى كه آنان را در مشكلات يارى دهد، بى‌بهره‌اند. ١ لذا اگر آنان در حديبيه به مسلمانان حمله مى‌كردند، برنده جنگ نمى‌شدند، بلكه شكست خورده، از ميدان نبرد فرار مى‌كردند. ٢ البته اين حكم آيه اختصاصى به حديبيه ندارد و در همه جا قابل تعميم است. حديبيه مى‌تواند مصداقى از آن باشد و از طرف ديگر نوعى اطمينان بخشى به مؤمنان است كه بدانند دشمنان آنان ناتوان و ضعيف‌اند.
و لو قاتلكم الذين كفروا لولوا الادبار ثم لا يجدون وليا و لا نصيرا ١. الميزان ١٨/ ٢٨٧. ٢. نمونه ٢٢/ ٨٧.
كافران:
بى ياورى ١ سُنَّةَ اللَّهِ الَّتىِ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلُ وَ لَن تجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا (٢٣)
(فتح/ ٢٣)
سنت الهى از پيش همين بوده، و در سنت الهى هرگز تغييرى نخواهى يافت.
اين آيه در ارتباط با آيه قبل است.
١. پيروزى پيامبران و مؤمنان در نبرد با كافران، سنّت قديمى و تغييرناپذير الهى: «سنة اللّه» مفعول مطلق است براى فعل مقدّر «سَنَّ» (وضع كرد). معناى آيه اين است كه پيروز كردن پيامبران و مؤمنان بر كافران، سنت قديمى و تغييرناپذير الهى است، البته بدين شرط كه در ايمان خود، صادق و در نياتشان خالص باشند. در آيه ٢١ سوره مجادله نيز فرمود: «كتب اللّه لاغلبنّ انا و رسلى» (خدا مقرر كرده است كه حتماً من و فرستادگانم چيره خواهيم گرديد.) بنابراين صدمه ديدن و شكست خوردن مسلمانان در برخى از جنگها به دليل مخالفت آنان با اوامر خدا و پيامبر بوده است. ١ سنة اللّه التى قد خلت من قبل و لن تجد لسنة الله تبديلًا ١. الميزان ١٨/ ٢٨٧.