لَقَدِ ابْتَغَوُاْ الْفِتْنَةَ مِن قَبْلُ وَ قَلَّبُواْ لَكَ الْأُمُورَ حَتى‌ جَاءَ الْحَقُّ وَ ظَهَرَ أَمْرُ اللَّهِ وَ هُمْ كرِهُونَ (٤٨)
(توبه/ ٤٨)
در حقيقت پيش از اين [نيز] در صدد فتنه‌جويى برآمدند و كارها را بر تو وارونه ساختند تا حق آمد و امر خدا آشكار شد؛ در حالى كه آنان ناخشنود بودند.
اين آيه نيز در زمره آيات جنگ تبوك است.
١. پيشينه بد منافقان در فتنه‌انگيزى و كارشكنى در جنگ‌هاى پيش از جنگ تبوك: «فتنه» به معناى اختلاف است كه موجب تفرقه پس از الفت مى‌شود. ١ معناى عبارت «ولقد ابتغوا الفتنة من قبل» اين است كه منافقان پيش از جنگ تبوك نيز به دنبال ايجاد اختلاف و تفرقه در ميان مسلمانان بودند. در جنگ احد، عبدالله بن ابى و ياران منافقش دست از يارى پيامبر (ص) كشيدند و از ميان راه بازگشتند، اما خداوند [پيامدهاى‌] اين فتنه را از مسلمانان دور داشت. ٢ ولقد ابتغوا الفتنة من قبل‌ ١. الكبير ١٦/ ٨٣. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ٥٥.
٢. تلاش منافقان در وارونه جلوه دادن امور براى پيامبر (ص): «تقليب» به معناى وارونه و زير و رو كردن چيزى است.
عبارت «قلّبوا لك الامور» بدين معناست كه منافقان تلاش كردند كه پيامبر را فريب دهند و بر ضد او مكر روا دارند. ١ دليل مخاطب قرار دادن پيامبر در اين آيه نيز همين است. ٢ و قلّبوا لك الامور ١. الكبير ١٦/ ٨٣. ٢. الميزان ٩/ ٢٩١.
٣. ضرورت هوشيارى رهبران جامعه اسلامى در برابر ترفندها و فتنه‌انگيزى‌هاى منافقان: ١ بنا بر دلالت اين آيه، منافقان در پى وارونه جلوه دادن امور و حقايق براى پيامبر (ص)، يعنى رهبر جامعه اسلامى بودند، لذا عقل حكم مى‌كند كه همواره رهبران جامعه اسلامى در برابر