يحْلِفُونَ بِاللَّهِ مَا قَالُواْ وَ لَقَدْ قَالُواْ كلِمَةَ الْكُفْرِ وَ كَفَرُواْ بَعْدَ إِسْلامِهِمْ وَ هَمُّواْ بِمَا لَمْ يَنَالُواْ وَ مَا نَقَمُواْ إِلَّا أَنْ أَغْنَئهُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ مِن فَضْلِهِ فَإِن يَتُوبُواْ يَكُ خَيرًا لهُمْ وَ إِن يَتَوَلَّوْاْ يُعَذِبهُمُ اللَّهُ عَذَابًا أَلِيمًا فىِ الدُّنْيَا وَ الاْخِرَةِ وَ مَا لهُمْ فىِ الْأَرْضِ مِن وَلىّ وَ لَا نَصِيرٍ (٧٤)
(توبه/ ٧٤)
به خدا سوگند مى‌خورند كه [سخن ناروا] نگفته‌اند، در حالى كه قطعاً كفر گفته و پس از اسلام آوردنشان كفر ورزيده‌اند، بر آنچه موفق به انجام آن نشدند همّت گماشتند، و به عيبجويى برنخاستند مگر (بعد از) آنكه خدا و پيامبرش از فضل خود آنان را بى‌نياز گردانيدند. پس اگر توبه كنند براى آنان بهتر است، و اگر روى برتابند، خدا آنان را در دنيا و آخرت عذابى دردناك مى‌كند، و در روى زمين يار و ياورى نخواهند داشت.
در شأن نزول اين آيه، اختلاف است. از ميان رواياتى كه در اين باره نقل شده، تنها روايت عقبه با آيه سازگار است و تطبيق مى‌كند. ١ روايت عقبه اين است كه گروهى از جمله واقدى، زجاج، كلبى نقل كرده‌اند كه اين آيه درباره اهل عقبه نازل شده است. اينان توطئه كردند كه پيامبر (ص) را پس از بازگشت‌از جنگ تبوك در گردنه‌اى به شهادت برسانند. آنان قصد داشتند تنگ مركب پيامبر را پاره كنند و مركب را سيخ بزنند و رم دهند. خداوند پيامبر را از اين توطئه آگاه كرد. حضرت راه عقبه را در پيش گرفت، در حالى كه عمار زمام مركب را به دست داشت و حذيفه آن را از پشت سر مى‌راند. پيامبر فرمان داد تا همه مسلمانان از ميان درّه بروند. توطئه‌گران- بنابر اختلاف نقل- دوازده يا پانزده تن بودند كه حضرت آنان را شناخت و يكى‌يكى‌شان را نام برد. اين ماجرا به تفصيل در مغازى واقدى آمده است. امام‌