٢. ترس شديد منافقان از وقوع جنگ: مراد از «الخوف» به‌قرينه بحث جهاد و هجوم دشمن، خبر جنگ و قتال است كه براى منافقان بسيار ترس‌آور بود. ١ عبارت «فاذا جاء الخوف ... كالذى يغشى عليه من الموت» اشاره به نهايت و غايت ترس و وحشت منافقان است ٢ و بدين معناست كه به هنگام خبر جنگ، منافقان از شدت ترس همچون افراد محتضر به تو نگاه مى‌كنند.
فاذا جاء الخوف رأيتهم ينظرون اليك تدور اعينهم كالذى يُغشى عليه من الموت‌ ١. راهنما ١٤/ ٤٦٢. ٢. الكبير ٢٥/ ٢٠١.
٣. توجه‌زياد منافقان به پيامبر (ص) هنگام جنگ براى دريافت نظر نهايى آن حضرت: فعل مضارع «ينظرون» حكايت از تكرار نگاه مى‌كند. اصل نگاه به آن حضرت هم به قرينه مقام- كه وضعيت دشوارى و سختى است- براى جلب نظر آن حضرت براى اعلام آتش‌بس و يا آزاد كردن آنان از جنگ است. ١ فاذا جاء الخوف رأيتهم ينظرون اليك‌ ١. راهنما ١٤/ ٤٦٣ ٤. گستاخى منافقان پس از پايان جنگ: اصل «سلق» به‌معناى زدن و «حداد» جمع حديد به معناى تيز است. عبارت «فاذا جاء الخوف سلقوكم بالسنة حداد» بدين معناست كه پس از برطرف شدن حالت ترس [: پايان جنگ‌] و استقرار امنيت، منافقان شما را با سخنان زننده‌آزار مى‌دهند و با زبانهاى تيز و جانگداز با شما دشمنى و خصومت مى‌ورزند. ١ فاذا ذهب الخوف سلقوكم بالسنة حداد ١. مجمع البيان ٧- ٨/ ٥٤٣ و ٥٤٦.
٥. فرصت‌طلبى منافقان پس از پايان جنگ و طلب كردن غنيمت: بنابر يك احتمال معناى عبارت «فاذا ذهب الخوف سلقوكم بالسنة حداد» اين است كه زبان منافقان به هنگام تقسيم غنيمت بر شما دراز است و پيوسته مى‌گويند: به ما بدهيد، به ما بدهيد كه شما از ما سزاوارتر نيستيد. ١ فاذا ذهب الخوف سلقوكم بالسنة حداد ١. مجمع البيان ٧- ٨/ ٥٤٦.
٦. بخل ورزيدن منافقان نسبت به غنيمت مسلمانان: عبارت «اشحّة على‌