جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ١٦
برخى از دشمنان مسلمانان عليه آنان؛ همچنان كه مشركان مكه طايفه بنى بكر را با دادن سلاح عليه خزاعه يارى دادند؛ در حالى كه بنى بكر با قريش و خزاعه با پيامبر اكرم (ص) همپيمان بودند. يارى مشركان موجب نقض پيمان صلح حديبيّه گرديد كه ميان آنان و پيامبر (ص) منعقد شده بود، و اين از اسباب فتح مكه در سال هشتم هجرى بود. ١ ثم لم ينقصوكم شيئاً ولم يظاهروا عليكم احداً ١. الميزان ٩/ ١٥٠.
٤. دشمن محسوب شدن يارى كننده دشمن مسلمانان: از اين آيه استفاده مىشود كه آن كه دشمن شما را يارى كند، دشمن شماست؛ زيرا جزء شروط پيمانها، كمك نكردن به دشمنان اسلام بوده است.
پس اكنون كه كمك كردند، شرط را زير پا گذاشته و دشمن شمايند. ١ ولم يظاهروا عليكم احداً ١. نور ٥/ ١٠.
٥. تقواى مسلمانان علت وجوب پايبندى آنان به پيمانهاى صلح: جمله «ان الله يحب المتقين» در مقام بيان علت وجوب وفاى به پيمان- در صورتى كه معاهد مشرك آن را نقض نكند- است. بر اساس اين تحليل، احترام و پايبندى به پيمانها از مصاديق تقواست. ١ فاتمّوا اليهم عهدهم الى مدّتهم ان الله يحب المتقين ١. الميزان ٩/ ١٥٠.
٦. جواز لغو پيمان عدم تعرض در صورت نقضشدنآناز سوىمعاهدان: ١ مفهوم جمله «ثم لم ينقصوكم شيئاً ... فاتمّوا اليهم عهدهم الى مدّتهم» اين است كه اگر طرف پيمان به پيمان خود وفادار نبود يا دشمنان مسلمانان را عليه آنان يارى داد، پايبندى مسلمانان بهپيمان نيز واجب نيست و آنان مىتوانند پيمان خود با آنان را لغو كنند.
ثم لم ينقصوكم شيئاً ... فاتمّوا اليهم عهدهم الى مدّتهم ١. راهنما ٧/ ٢٢.
پيمان:
وجوب وفاى به ١، ٥؛ شرايط وفاى به ٢؛ موارد نقض ٣؛ آثار نقض ٦؛ موارد جواز فسخ ٦؛ عدم تعرض ٦