٢. تخلف از فرمان جهاد، گناهى بزرگ: از تهديد متخلفان از جهاد به عذاب دردناك الهى، معلوم مى‌شود كه تخلف از فرمان جهاد، گناهى بزرگ است.
الّا تنفروا يعذّبكم عذاباً اليماً ٣. ذلت و خوارى در دنيا، پيامد تخلف از فرمان جهاد: عذابى كه خداوند متخلفان از فرمان جهاد را بدان تهديد مى‌كند، تنها عذاب در آخرت نيست، بلكه عذاب ذلّت و خوارى نيز هست كه در دنيا نصيب قاعدين از جهاد مى‌شود. آرى، هيچ امتى نيست كه جهاد را ترك كند مگر اينكه خداوند به خوارى دچارشان سازد. ١ الّا تنفروا يعذّبكم عذاباً اليماً ١. فى ظلال ٤/ ٢٢٤.
٤. جايگزين كردن مردمانى مشتاق جهاد به جاى متخلفان از آن، سنتى الهى: معناى عبارت «و يستبدل قوماً غيركم» اين است كه خداوند گروهى را كه چون شما در امتثال اوامر الهى و جهاد در راه خدا كندى نمى‌ورزند، به جاى شما مى‌آورد. ١ «يستبدل» فعل مضارع، نشانه استمرار است. ٢ الّا تنفروا ... و يستبدل قوماً غيركم‌ ١. الميزان ٩/ ٢٧٩. ٢. نور ٥/ ٦٣.
٥. زيان تخلف از جهاد، متوجه متخلفان از جهاد: عبارت «ولا تضرّوه شيئاً» بدين معناست كه جايگزين كردن قومى ديگر به جاى متخلفان از جهاد براى خدا آسان و ناچيز است؛ زيرا خداوند از اطاعت آنان سودى و از مخالفتشان ضررى نمى‌بيند، بلكه نفع و ضررشان متوجه خودشان است. ١ اين معنا در صورتى است كه ضمير در «لاتضروه» به خداوند برگردد.
ولا تضرّوه شيئاً ١. الميزان ٩/ ٢٧٩.
٦. خداوند، ياور پيامبر (ص) در هر شرايط: ممكن است ضمير در «لاتضرّوه» به پيامبر بر گردد كه در اين صورت معناى آيه اين است كه خداوند پيامبر خود را حفظ و با فرشتگان يا قومى ديگر يارى خواهد كرد و اگر شما در امر جهاد و يارى او كندى كنيد، او پيامبر خود را رها نخواهد كرد. ١ ولا تضرّوه شيئاً ١. الكبير ١٦/ ٦١؛ مجمع البيان ٥- ٦/ ٤٧؛ صافى ١/ ٧٠٢.