جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٧٣
مىشمارند، و يك سال [ديگر] آن را حرام مىدانند تا با شماره ماههايى كه خدا حرام كرده است موافق سازند، و در نتيجه آنچه را خدا حرام كرده [بر خود] حلال گردانند. زشتى اعمالشان برايشان آراسته شده است و خدا گروه كافران را هدايت نمىكند.
١. حرمت شكنى مشركان جاهلى در جا به جا كردن ماههاى حرام براى تداوم جنگ و غارت: «نسىء» به معناى تأخير ماههاى حرام از ترتيبى است كه خداوند سبحان تعيين كرده است. براى عرب جاهلى كه همواره در جنگ و غارت به سر مىبردند، خوددارى از جنگ در سه ماه پشت سر هم حرام (ذى قعده، ذى حجه و محرم) دشوار بود. از اين رو، حرمت ماه محرم را به تأخير انداخته، ماه صفر را حرام مىكردند و محرم را حلال مىشمردند. پس از مدتى، حرمت را مجدداً به ماه محرم باز مىگرداندند. ١ جمله «يحلّونه عاماً و يحرّمونه عاماً» در موضع تفسير «نسىء» است و از سياق كلام معلوم مىشود كه ضمير در اين عبارت به ماه حرام بر مىگردد. ٢ انّما النسىء ... يحلّونه عاماً و يحرّمونه عاماً ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ٤٥. ٢. الميزان ٩/ ٢٧٢.
٢. جابهجا كردن ماههاى حرام، مايه فزونى كفر مشركان: مشركان به خدا كفر مىورزيدند و چون جابهجا كردن ماه جهاد در آيينه قرآن(ج٢) ٨١ سوره توبه هاى حرام، تصرف در حكم مشروع الهى بود، اين كار باعث فزونى كفر ايشان مىشد. ١ انّما النسىء زيادة فى الكفر ١. الميزان ٩/ ٢٧٢.
٣. پايبندى عرب جاهلى به تعداد ماههاى حرام علىرغم جابهجا كردن آنها: ١ دليل جابهجا كردن ماههاى حرام به وسيله مشركان اين بود كه تعداد آنها با تعدادى كه خداوند حرام كرده است (يعنى چهار ماه) يكسان گردد. به سخن ديگر مشركان مىخواستند تعداد ماههاى حرام را رعايت كنند، اما زمان حرمت را تغيير دهند تا بتوانند به جنگ و غارت بپردازند. ٢ يحلّونه عاماً و يحرّمونه عاماً ليواطئوا عدّة ما حرّم اللّه ١. راهنما ٧/ ١٠٢. ٢. الميزان ٩/ ٢٧٢.