٢. فلسفه لزوم جهاد با اهل كتاب: از آنجا كه جمله «من الذين اوتوا الكتاب» بيان است براى جمله قبل يعنى جمله «الذين لايؤمنون بالله ...»، اوصاف ذكر شده براى اهل كتاب، از آنِ همه آنان است. ايمان نداشتن به خدا و روز جزا، حرام ندانستن محرمات خدا و رسول، و انتخاب نكردن دين حق به عنوان روش زندگى خود سه وصفى است كه در اين آيه براى اهل كتاب برشمرده شده است. علت اينكه ايمان به خدا و روز جزا از اهل كتاب سلب مى‌شود، آن است كه آنها به توحيد و معاد آن گونه كه بايد معتقد نيستند. منظور از واژه «رسول» يا پيامبر خود آنان است يا پيامبر اسلام، اما بايد گفت كه اگر مراد، رسول هر امتى نسبت به آن امت بود، بايد مى‌فرمود:
«ولا يحرمون ما حرم اللّه و رُسُلُه»؛ زيرا در آيات ديگر نيز هرگاه غرض بيان كثرت انبيا بوده است، با صيغه جمع آورده است. از اين رو، در اينجا مراد، پيامبر اسلام است و منظور از محرمات الهى نيز محرمات اسلامى است. همچنين مراد از دين حق، نيز اسلام است. جمله «الذين لايؤمنون بالله ...» حكمت امر به قتال با اهل كتاب را بيان مى‌كند تا مؤمنان را بدين مهم تحريك و تشويق نمايد. ١ قاتلوا الذين لايؤمنون باللّه و لايحرمون ماحرم اللّه و رسوله و لايدينون دين الحق‌ ١. الميزان ٩/ ٢٣٧- ٢٤٢.
٣. پرداخت جزيه‌از سوى اهل كتاب، از راه‌هاى پايان جنگ مسلمانان با آنان: جزيه چنان كه راغب اصفهانى گفته، مالى است كه از اهل كتاب گرفته مى‌شود تا در مقابل، خونشان محفوظ بماند و براى حسن اداره امورشان مصرف گردد. كسى كه نيك در مقاصد كلى اسلامى تدبر كند، در مى‌يابد كه قتال با اهل كتاب براى دادن جزيه براى برخوردارى مسلمانان و رهبران آنان از ثروت و فراهم كردن وسايل شهوت‌رانى مانند ديگر پادشاهان نبوده است، بلكه هدف دين، تسلط و چيرگى دين حق و روش عدل و كلمه تقوا بر باطل، ظلم و فسق بوده است تا نتوانند در راه تربيت صالح و مصلح دين مزاحمت ايجاد كنند و در عين حال اكراه هم در كار نباشد؛ يعنى اگر خواستند بر دين خود باقى باشند به شرط آنكه اولًا توحيد را دارا باشند و ثانياً تظاهر به مخالفت با قوانين و حكومت اسلام نكنند و اين نهايت درجه عدل و