جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٩٦
و مشركان مكه: مراد از برقرارى دوستى ميان مسلمانان و كافران مكه، دوستى با آنان، پس از مسلمان شدنشان در جريان فتح مكه است، نه برداشتن و نسخ حكم دشمنى با كافران و بيزارى جستن از آنان.
در اين صورت معناى آيه اين است: اميد است كه خداوند ميان شما مؤمنان و كافرانى كه دشمنشان داشتيد، يعنى كافران مكه، با دادن توفيق مسلمان شدن به آنان، مودّت برقرار كند و در نتيجه دشمنى به دوستى تبديل شود. خداوند بر اين كار تواناست و گناهان بندگانش را مىآمرزد و به آنان مهر مىورزد؛ البته اگر توبه كنند و اسلام بياورند.
از اين رو، مؤمنان بايد به خدا اين اميد را داشته باشند كهبه قدرت، مغفرت و رحمتش، دشمنى ميان آنان را به دوستى تبديل كند. ١ عسى اللّه أن يجعل بينكم و بين الذين عاديتم منهم مودّةً و اللّه قدير و اللّه غفور رحيم ١. الميزان ٩/ ٢٣٣.
٢. رفع نگرانى از مؤمنان مدينه از سوى خداوند، نسبت به آينده بازماندگان آنان در مدينه: با توجه به اينكه شأن نزول آيات پيشين درباره حركتى بود كه از حاطب بن ابى بلتعه- به انگيزه مصونيّت دادن خانوادهاش در مكه- صورت گرفته بود، خداوند پس از نفى شيوه وى، با اين نويد به او و امثالش، نوعى اطمينان بخشيده است. ١ عسى اللّه أن يجعل بينكم و بين الذين عاديتم منهم مودّةً ١. راهنما ١٨/ ٦٥٢.
٣. رحمت و غفران گسترده الهى، پشتوانه بخشايش گناه اهل مكه و پيدايش مودّت ميان آنان و مؤمنان: از ارتباط ميان «والله غفور رحيم» با صدر آيه- كه نويد به اصلاح روابط ميان مؤمنان و مكيان ستيزهجو را در بر دارد- استفاده مىشود كه آن عداوتها پايان خواهد يافت و معاندان به سوى توبه روى خواهند آورد و رحمت و غفران گسترده الهى آنان را در بر خواهد گرفت و در پرتو اين رحمت و آمرزش، مودّت حاصل خواهد شد. ١ عسى اللّه أن يجعل بينكم ... و اللّه غفور رحيم ١. راهنما ١٨/ ٦٥٣.