جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٧١
و براى كسانى كه در اين سرا [: سرزمين مدينه] و در سراى ايمان پيش از مهاجران مسكن گزيدند و كسانى را كه به سويشان هجرت كنند دوست مىدارند، و در دل خود نيازى به آنچه به مهاجران داده شده احساس نمىكنند و آنها را بر خود مقدم مىدارند هر چند خودشان بسيار نيازمند باشند؛ كسانى كه از بخل و حرص نفس خويش بازداشته شدهاند، رستگاراناند.
از ابنعباس نقل شده كه پيامبر (ص) روز [پيروزى بر] يهود بنى نضير به انصار فرمود: يا اموال و خانههايتان را با مهاجران تقسيم كنيد و در اين غنيمت (اموال و خانههاى بنى نضير) شريك آنها باشيد، يا خانهها و اموالتان از آنِ خودتان باشد و از اين غنيمت چيزى به شما داده نشود. انصار گفتند: هم اموال و خانههايمان را با آنان تقسيم مىكنيم و هم در غنيمت آنان را مقدم مىداريم و در آن شريك آنان نمىشويم.
پس «و يؤثرون على انفسهم ...» در اين باره نازل شد. ١ ١. مجمع البيان ٩- ١٠/ ٣٩٠- ٣٩١؛ الكبير ٢٩/ ٢٨٧.
١. ستوده شدن انصار از سوى خداوند به دليل عدم چشمداشت به غنايم بنى نضير (فىء): برخى گفتهاند كه عبارت «والذين ...» ابتداى كلام و در صدد ستايش انصار است تا بدين وسيله دلگرم و شادمان گردند؛ زيرا در فىء (غنائم بنى نضير) شريك [مهاجران] نشدند. [بنابر اين احتمال] جمله «والذين تبّوؤا»- كه مراد از آنان انصار است- مبتدا، و جمله «يحبّون ...» خبر آن است. «تُبوىءّ الدار»- كه در لغت به معناى تعمير خانه است- كنايه از ساختن يك جامعهدينى [: مدينه] است كه مؤمنان در آن گرد آيند. «الايمان» بر «الدار» عطف شده و مراد از «تبوىءّ الايمان» رفع كاستىهاى ايمان از حيث عمل است؛ به گونهاى كه عمل به طاعات و عبادات بدون هيچ مانعى ميسر باشد. ضمير در «من قبلهم» به مهاجران برمىگردد و مراد، پيش از هجرتشان از مكه به مدينه است. ١ والذين تبوّؤا الدار و الايمان من قبلهم يحبّون ...
١. الميزان ١٩/ ٢٠٥- ٢٠٦.