١. تحول اساسى در ساخت سلاح، پس از كشف آهن: به فرموده امام على (ع) مراد از انزال حديد، آفرينش آهن، و مراد از «بأس شديد»، سلاح و غير آن است. ١ عبارت «فيه بأس شديد» بدين معناست كه با آهن هم مى‌توان دفاع كرد و هم مى‌توان جنگيد.
به سخن ديگر، از آهن هم ابزار دفاعى مانند سپر و هم ابزار هجومى مانند سلاح ساخته مى‌شود. ٢ همواره جنگها و انواع دفاعها سخت نيازمند آهن بوده است و پس از دست يافتن بشر به آهن و استخراج آن، انواع سلاحها را از آهن ساخته است. ٣ وانزلنا الحديد فيه بأس شديد ١. نور الثقلين ٧/ ٢٨٢. ٢. مجمع البيان ٩- ١٠/ ٣٦٣.
٣. الميزان ١٩/ ١٧٢.
٢. تمايز و شناخته شدن مجاهدان از ديگران، هدف آفرينش آهن از سوى خداوند: مراد از يارى كردن خدا و پيامبرانش، جهاد در راه خدا، و مراد از علم خداوند به يارى‌كنندگان او و پيامبرانش، متمايز كردن آنان از كسانى است كه يارى نمى‌كنند. ١ از اين رو، معناى آيه اين است:
ما آهن را آفريديم تا خداوند مجاهدان و يارى‌كنندگان خود و پيامبرانش را از ديگران متمايز و جدا كند.
وانزلنا الحديد ... وليعلم اللّه من ينصره و رسله بالغيب‌ ١. الميزان ١٩/ ١٧٢.
٣. بى نيازى خداوند به مجاهدت و يارى ديگران: پايان بردن آيه با جمله «انّ اللّه قوى عزيز» گويا اشاره به اين است كه فرمان خدا به‌جهاد براى متمايز كردن امتثال كنندگان و مجاهدان از ديگران است نه اينكه به يارى كسى نياز داشته باشد؛ زيرا خداى‌متعال قوى و عزيز است و هيچ ضعف و ذلتى در او راه ندارد. ١ وانزلنا الحديد ... ليعلم اللّه من ينصره ... انّ اللّه قوى عزيز ١. الميزان ١٩/ ١٧٢.
آهن:
جهاد در آيينه قرآن(ج‌٢) ٣٦٢ سوره حشر فوايد ١؛ هدف از خلقت ٢ اسلحه:
تحولات در توليد ١ جهاد:
فلسفه ٣ خداوند:
بى نيازى ٣ مجاهدان:
زمينه‌هاى تشخيص ٢