متخلفان كه موجب شد نزد پيامبر بيايند و از ايشان طلب استغفار كنند، در امان ماندن از سرزنش و عتاب بوده است. ١ شغلتنا اموالنا ... يقولون بالسنتهم ما ليس فى قلوبهم‌ ١. الميزان ١٨/ ٢٧٨.
٢. عدم باورداشت خداوند، از عوامل مهم تخلف: يكى از عوامل مهم كه متخلفان حديبيه به آن دچار بودند، عدم باورداشت خدا و قدرت او بود. آنان اگر باور مى‌داشتند كه خداى سبحان خالق و مالك همه چيز است و هيچ سود و زيانى جز با اراده و مشيت او صورت نمى‌گيرد، هرگز تخلف نمى‌كردند، و اگر اعتقادى داشتند كه احدى از جانب خدا مالك هيچ چيز نيست تا قادر باشد و بخواهد از ضررى جلوگيرى كند و يا سودى را جلب نمايد، از وظيفه دينى سرباز نمى‌زدند.
دلبستگى آنان به دنيا و زندگى موجب شد يك وظيفه دينى و دفاعى را ترك كنند. ١ قل فمن يملك لكم من اللَّه شيئاً ان اراد بكم ضراً او اراد بكم نفعا ١. الميزان ١٨/ ٢٧٨- ٢٧٩.
خداوند:
عدم باورداشت ٢ صلح حديبيه:
علت عذرخواهى متخلفان از ١؛ عوامل تخلف از ٢ بَلْ ظَنَنتُمْ أَن لَّن يَنقَلِبَ الرَّسُولُ وَ الْمُؤْمِنُونَ إِلىَ أَهْلِيهِمْ أَبَدًا وَ زُيِنَ ذالِكَ فىِ قُلُوبِكُمْ وَ ظَنَنتُمْ ظَنَّ السَّوْءِ وَ كُنتُمْ قَوْمَا بُورًا (١٢)
(فتح/ ١٢)
(نه چنان بود) بلكه پنداشتيد كه پيامبر و مؤمنان هرگز به خانمان خود برنخواهند گشت و اين (پندار) در دلهايتان نمودى خوش يافت، و گمان بد كرديد، و شما مردمى در خور هلاكت بوديد.