٣. دشمنى و كينه‌توزى شديد مشركان صدراسلام‌نسبت به‌مسلمانان: ١ خبر دادن خداوند متعال از پايبند نبودن مشركان به پيوند خويشاوندى و پيمان‌ها پس از پيروزى بر مسلمانان، حكايت از دشمنى و كينه شديد آنان نسبت به مسلمانان دارد.
كيف وان يظهروا عليكم لايرقبوا فيكم الّا و لا ذمّة ١. راهنما ٧/ ٣٣.
٤. پايبند نبودن بيشتر مشركان صدر اسلام به پيمان خود با مسلمانان: عبارت «واكثرهم فاسقون» بدين معناست كه بيشتر آحاد مشركان، بالفعل و بدون اينكه منتظر چيره شدن دسته‌جمعى بر شما باشند، پيمان خود را با شما نقض كرده‌اند. ١ از اين عبارت فهميده مى‌شود كه پيمان‌شكنى، فسق است. ٢ واكثرهم فاسقون‌ ١. الميزان ٩/ ١٥٨. ٢. نور ٥/ ١٥.
٥. لزوم هوشيارى در برابر دشمنان: اين آيه به مسلمانان لزوم هوشيارى و بيدارى نسبت به ترفندها و ظاهرسازى‌هاى دشمنان را يادآور مى‌شود. ١ و از آنان مى‌خواهد كه هيچ گاه فريب سخنان دلنشين و الفاظ به ظاهر زيباى آنها را نخورند. ٢ كيف وان يظهروا ... و اكثرهم فاسقون‌ ١. راهنما ٧/ ٣٣. ٢. نمونه ٧/ ٢٩٨.
پيمان:
منشأ نقض ١، ٢؛ فسخ ٤ پيمان‌شكنان: ١، ٢، ٤ مسلمانان:
دشمنان ٣؛ مسئوليت ٥ كافران:
آثار پيمان‌شكنى ١؛ بى‌اعتبارى پيمان ١، ٤؛ نفاق ٢؛ دشمنى صدر اسلام ٣؛ پيمان‌شكنى صدر اسلام ٤؛ مكر ٥ هوشيارى:
اهميت ٥ (توبه/ ٩)
اشْترَوْاْ بَاياتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَصَدُّواْ عَن سَبِيلِهِ إِنهُمْ سَاءَ مَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ (٩)
آيات خدا را به بهاى اندك فروختند و [مردم را] از راه او بازداشتند، به راستى آنان چه بد اعمالى انجام مى‌دادند.