جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٢٤١
و در حقيقت، پيش از تو فرستادگانى به سوى قومشان گسيل داشتيم، پس دلايل آشكار برايشان آوردند، و از كسانى كه مرتكب جرم شدند انتقام گرفتيم، و يارى كردن مؤمنان بر ما فرض است.
١. انتقام خداوند از مجرمان: به گفته راغب، اصل «جُرم» به معناى چيدن ميوه از درخت است، امّا به صورت استعاره در انجام و ارتكاب هر عمل ناپسندى به كار رفته است. «فاء» در «فانتقمنا» فصيحه است؛ يعنى برخى به پيامبران ايمان آوردند و برخى مرتكب جرم شدند و ما از مجرمان انتقام گرفتيم. ١ ولقد ارسلنا ... رسلًا ... فانتقمنا من الذين اجرموا ١. الميزان ١٦/ ١٩٩- ٢٠٠.
٢. يارى كردن مؤمنان، مشيت هميشگى خداوند: عبارت «حقّاً علينا» از صيغههاى التزام و به معناى «بر خود لازم كردن» است. چنين التزامى از ناحيه خداوند، در اصطلاح، سنت ناميده مىشود. ١ معناى عبارت «وكان حقّاً علينا نصر المؤمنين» اين است كه ما بدى و عذاب را از مؤمنان دفع كرديم و يارى آنها با برتر قرار دادن حجت و دليل و دفع دشمنان از آنها بر ما لازم است. ٢ از آنجايى كه اين حق از ناحيه خداوند متعال براى مؤمنان جعل شده، اين اشكال كه خدا هيچ گاه مقهور و محكوم غير خود نمىشود، وارد نيست. ٣ وكان حقّاً علينا نصر المؤمنين ١. راهنما ١٤/ ٢٣٧. ٢. مجمع البيان ٧- ٨/ ٤٨٤.
٣. الميزان ١٦/ ١٩٩- ٢٠٠.
٣. ايمان به انبيا و پيامهايشان، عامل جلب امداد الهى: در جاى خود بيان شده كه تعليق حكم بر وصف، بر علّيت دلالت مىكند. بنابراين، وقتى نصرت را براى مؤمنان قرار داد، معلوم مىشود كه ايمان موجب جلب نصرت است. ١ وكان حقّاً علينا نصرالمؤمنين ١. نمونه ١٦/ ٤٦٧.
٤. وعده يارى از جانب خداوند، عامل تقويت روحيه مؤمنان صدر اسلام: جمله «وكان حقّاً علينا نصرالمؤمنين» مايه تسلى و دلدارى مسلمانانى است كهدر صدر