٤. شادمانى مؤمنان صدر اسلام در روز پيروزى روميان بر ايرانيان: ظرف (يومئذ) متعلق به يفرح است. ١ معناى عبارت «ويومئذ يفرح المؤمنون» اين است:
روزى كه روميان بر ايرانيان چيره شدند، مؤمنان از اينكه روميان ايرانيان را از بيت المقدس (قبله نخست مسلمانان) بيرون راندند، شادمان شدند نه به خاطر تسلط روميان بر بيت المقدس؛ زيرا آنان نيز كافر بودند. مؤمنان همچنين به خاطر غمگين شدن مشركان از شكست ايرانيان و وقوع پيشگويى خداوند و پيامبر و اينكه اين پيروزى مقدمه پيروزى آنان بر مشركان بود، شادمان شدند. ٢ برخى گفته‌اند كه قول صحيح‌تر آن است كه مؤمنان به خاطر پيروزى‌شان بر مشركان خرسند گشتند؛ زيرا پيروزى روميان همزمان با پيروزى مسلمانان بر مشركان در جنگ بدر بود.
قول خرسندى مؤمنان از پيروزى روميان بر ايرانيان از آن رو صحيح نيست كه در خود آن روز خبر شكست ايرانيان به آنان نرسيد.
لاجرم اين شادمانى نه در آن روز، بلكه پس از آن حاصل مى‌شد. ٣ ويومئذ يفرح المؤمنون‌ ١. الميزان ١٦/ ١٥٥. ٢. مجمع البيان ٧- ٨/ ٤٦٠.
٣. الكبير ٢٥/ ٩٦.
٥. شكست و پيروزى روم، امرى سرنوشت‌ساز براى مؤمنان و مشركان عصر بعثت: بيان شكست روميان مسيحى در برابر ايرانيان و نيز پيشگويى شكست ايرانيان از روميان و سرور و فرح مؤمنان از پيروزى روميان، حكايت از آن مى‌كند كه چنين تحولاتى براى گروههاى يادشده، مهم و سرنوشت‌ساز بوده است. ١ ويومئذ يفرح المؤمنون‌ ١. راهنما ١٤/ ١٤٣.
اخبار غيبى:
قرآن ١ ايرانيان:
پيروزى ١ خداوند:
جهاد در آيينه قرآن(ج‌٢) ٢٤٥ سوره احزاب‌ مشيت ٢؛ حاكميت اراده ٣ روميان:
پيروزى ١، ٣، ٤؛ جنگ با ايرانيان ١، ٣، ٤؛ منشأ شكست ٢؛ منشأ پيروزى ٢؛ شكست ٣؛ اهميت پيروزى ٥؛ اهميت شكست ٥ كافران:
عوامل مؤثر در سرنوشت ٥ مؤمنان:
عوامل سرور ٤؛ عوامل مؤثر در سرنوشت ٥