شدند، اما گروه دوم، زود توبه كردند و به صراحت ندامت و آمادگى خود را براى جبران بدنى و مالى اظهار داشتند. ١ و آخرون مرجون لأمر اللّه ... واللّه عليم حكيم‌ ١. نمونه ٨/ ١٣٠- ١٣١.
جنگ تبوك:
رد توبه متخلفان از ١؛ قبول توبه متخلفان از ١؛ ابهام فرجام متخلفان از ١؛ تفاوت فرجام متخلفان از ٦؛ خداوند:
آثار مشيت ٢؛ آثار حكمت ٥؛ آثار علم ٥ كعب بن مالك:
متخلفان از جهاد:
منشأ آمرزش ٢؛ منشأ كيفر ٢؛ منشأ قبول توبه ٣؛ اميدوارى ٤؛ ترس ٤ مرارة بن ربيع:
هلال بن اميه:
وَ الَّذِينَ اتخَذُواْ مَسْجِدًا ضِرَارًا وَ كُفْرًا وَ تَفْرِيقَا بَينَ الْمُؤْمِنِينَ وَ إِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ مِن قَبْلُ وَ لَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا الْحُسْنى‌ وَ اللَّهُ يَشهَدُ إِنهُمْ لَكاذِبُونَ (١٠٧)
(توبه/ ١٠٧)
و آنهايى كه مسجدى اختيار كردند كه مايه زيان و كفر و پراكندگى ميان مؤمنان است، و [نيز] كمينگاهى است براى كسى كه قبلًا با خدا و پيامبر او به جنگ برخاسته بود، و سخت سوگند ياد مى‌كنند كه جز نيكى قصدى نداشتيم. [ولى‌] خدا گواهى مى‌دهد كه آنان قطعاً دروغگو هستند.
مفسران گفته‌اند كه گروهى از قبيله «بنى عمرو بن عوف» مسجد قبا را ساخته، از پيامبر (ص) خواستند تا در آن نماز گزارد. گروهى از منافقان از قبيله «بنى غنم‌