را. ٤ از ابن عباس نقل شده كه مراد از اعراض، ترك سخن و سلام است. مقاتل گويد: پيامبر [به مؤمنان‌] فرمود: با آنان مجالست نكنيد و سخن مگوييد. ٥ فاعرضوا عنهم‌ ١. راهنما ٧/ ٢٥٧. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ٩٣.
٣. الميزان ٩/ ٣٦٣. ٤. المنار ١١/ ٤. ٥. الكبير ١٦/ ١٦٤.
٥. پليدى منافقان جهادگريز، علّت اعراض و رويگردانى از آنان: جمله «انّهم رجس» بيان علت لزوم اعراض از منافقان است. ١ «رجس» پليدى معنوى وغيرجسمانى است. ٢ از اين رو، معناى «انّهم رجس» اين است كه خبث باطنى منافقان، پليدى غيرجسمانى است و همان‌گونه كه بايد از پليدى‌هاى جسمانى دورى كرد، به طريق اولى بايد از پليدى‌هاى غيرجسمانى احتراز جست. ٣ فاعرضوا عنهم انّهم رجس‌ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ٩٣. ٢. المنار ١١/ ٤. ٣. الكبير ١٦/ ١٦٤.
٦. منافقان متخلّف از جهاد، مظهر آلودگى و پليدى: تعبير «انهم رجس» به جاى «انّهم ذو رجس» بيانگر مبالغه است. ١ انّهم رجس‌ ١. راهنما ٧/ ٢٥٧.
٧. دوزخ، جايگاه و فرجام نهايى منافقان‌متخلف از جهاد: ١ منافقان متخلف از جهاد چون پليدند، جايگاهى جز جهنم نخواهند داشت؛ زيرا بهشت جاى نيكان و پاكان است، نه جايگاه پليدان و آلودگان. ٢ انّهم رجس و مأواهم جهنّم‌ ١. راهنما ٧/ ٢٥٧. ٢. نمونه ٨/ ٩٠.
٨. پليدى منافقان و دوزخى بودن آنان، نتيجه اعمال ناشايست و مستمر خود آنان: ١ معناى عبارت «جزاء بما كانوا يكسبون» اين است كه دوزخى بودن، مجازات اعمال منافقانه‌اى است كه در دنيا انجام دادند، اعمالى كه جانهاى آنان را پليد و آلوده ساخت. ٢ انّهم رجس و مأواهم جهنّم جزاءً بما كانوا يكسبون‌ ١. راهنما ٧/ ٢٥٧. ٢. المنار ١١/ ٤.
ارزش:
سوء استفاده از هاى معنوى ٢