باقر (ع) مى‌فرمايد: از اين عده، هشت نفر از قريش و چهار نفر از ديگر طوايف عرب بودند. ٢ ١. الميزان ٩/ ٣٤٤؛ الكبير ١٦/ ١٣٦؛ فى ظلال ٤/ ٢٥٦- ٢٥٧. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ٧٩.
١. سوگند دروغ، از نشانه‌هاى منافقان توطئه‌گر: سياق اين آيه نشان مى‌دهد كه منافقان عمل بدى انجام داده و در ضمن آن سخن زشتى به زبان آورده‌اند كه پيامبر آنان را سرزنش و مؤاخذه نموده است و آنان در پاسخ گفته‌اند كه ما چنين چيزى نگفته‌ايم. خداوند با جمله «و لقد قالوا كلمة الكفر» گفته آنان را تكذيب مى‌كند. ١ لام در «لقد قالوا» براى سوگند و قسم است و «كلمة الكفر» به معناى هر سخنى است كه در آن نعمت‌هاى الهى انكار شود و منافقان پيوسته از اسلام عيبجويى مى‌كردند. ٢ يحلفون باللّه ما قالوا و لقد قالوا كلمة الكفر ١. الميزان ٩/ ٣٤٠. ٢. مجمع البيان ٥- ٦/ ٧٩.
٢. ظهور كفر باطنى منافقان توطئه‌گر: عبارت «و كفروا بعد اسلامهم» بدين معناست كه كفر باطنى منافقان پس از آنكه اظهار اسلام نمودند، آشكار شد. ١ اين عبارت جمله «و لقد قالوا كلمة الكفر» را تفسير مى‌كند و اين بدان معناست كه منافقان جداً كافر شدند. اينكه در اينجا فرمود «و كفروا بعد اسلامهم» و پيش از اين گفته شد «قد كفرتم بعد ايمانكم» براى اين است كه جمله اخير از آن پيامبر است كه به لحاظ ظاهر حال منافقان- كه همان ايمان ادعايى آنان است- گفته شده است، امّا جمله نخست از آنِ خداوند متعال است كه عالم‌به‌غيب و شهادت است. خداوند شهادت مى‌دهد كه منافقان هيچ گاه مؤمن نبوده‌اند و شهادتين از زبان آنان فراتر نرفته است. پس آنان مسلمان بوده‌اند نه مؤمن و با گفتن سخنان كفرآميز، از اسلام نيز خارج شده‌اند.
در اين عبارت اين اشاره نهفته است كه كلمه كفرى كه منافقان بر زبان راندند، يا هر دو شهادت به خداوند و پيامبر را، يا يكى را رد مى‌كرد. ٢ و كفروا بعد اسلامهم‌ ١. مجمع البيان ٥- ٦/ ٧٩. ٢. الميزان ٩/ ٣٤٠.
٣. ناكامى منافقان در اجراى توطئه كشتن پيامبر (ص) در بازگشت از جنگ تبوك: چنانكه از شأن نزول استفاده مى‌شود، عبارت «و همّوا بما لم ينالوا»