جنگ تبوك:
سرزنش متخلفان از ١؛ سختى‌هاى ٣؛ پيروزى مسلمانان در ٧؛ دروغگويى متخلفان از ٩ دفاع:
آثار ترك ٨ سختى‌هاى جنگ:
آثار ٣ غنايم جنگى:
دستيابى به از اهداف منافقان ٢؛ كم‌ارزشى ٤ متخلفان از جهاد:
سرزنش ١؛ كيفر ٨؛ عوامل هلاكت ٨، ٩؛ سوگند دروغ ٩، ١٠ مؤمنان:
زمينه تشخيص ٥ منافقان:
سرزنش ١؛ اهداف از جهاد ٢؛ دنياطلبى ٢؛ تخلف از جنگ ٣؛ سوگند دروغ ٩، ١٠ عَفَا اللَّهُ عَنكَ لِمَ أَذِنتَ لَهُمْ حَتى‌ يَتَبَينَ لَكَ الَّذِينَ صَدَقُواْ وَ تَعْلَمَ الْكاذِبِينَ (٤٣)
(توبه/ ٤٣)
خدايت ببخشايد، چرا پيش از آنكه [حال‌] راستگويان بر تو روشن شود و دروغگويان را بازشناسى، به آنان اجازه دادى؟
از اين آيه و آيات بعد استفاده مى‌شود كه گروهى از منافقان نزد پيامبر (ص) آمدند و پس از بيان عذرهاى گوناگون اجازه خواستند كه آنها را از شركت در ميدان «تبوك» معذور دارد و پيامبر به آنان اجازه داد. ١ ١. نمونه ٧/ ٤٢٨.
١. اولويت اذن ندادن پيامبر (ص) به منافقان براى تخلف از جنگ تبوك: عبارت «عفا الله عنك» دعا به پيامبر با عفو و گذشت است و به جمله «لم اذنت لهم» تعلق دارد. مقصود از «اذن»، اذن در تخلف و نرفتن به جنگ است. استفهام نيز براى انكار يا توبيخ است. از اين رو، معناى جمله «لم اذنت لهم» اين است كه سزاوار و