سوره صف‌ يَأَيهَا الَّذِينَ ءَامَنُواْ لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ (٢)
(صف/ ٢)
اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، چرا سخنى مى‌گوييد كه عمل نمى‌كنيد؟
براى اين آيه چند شأن نزول نقل شده است: يك- اين آيه درباره گروهى نازل شده كه مى‌گفتند: هرگاه با دشمن روبه رو شويم، فرار نمى‌كنيم و برنمى‌گرديم. سپس به گفته خود وفا نكردند و روز جنگ احد فرار كردند كه نتيجه آن شكافته شدن پيشانى پيامبر (ص) و شكسته شدن دندانهاى پيشين آن حضرت بود. دو- چون خداوند سبحان ثواب شهيدان جنگ بدر را به پيامبر (ص) خبر داد، اصحاب گفتند: اگر از اين پس در پيكارى شركت كرديم، تمامى توان و تلاش خود را به كار خواهيم بست.
سپس در جنگ احد فرار كردند. خداوند با فرو فرستادن اين آيه آنان را سرزنش كرد.
سه- گروهى از مؤمنان پيش از وجوب جهاد مى‌گفتند: دوست داريم كه خداوند ما را به دوست داشتنى‌ترين اعمال نزد خودش راهنمايى كند تا به آن عمل كنيم. خداوند به آنان خبر داد كه بهترين اعمال، ايمان عارى از شك، و جهاد است. اين خبر آنان را خوش نيامد و بر آنان گران آمد و از انجام جهاد تعلل ورزيدند. آنگاه اين آيه نازل شد. ١ ١. مجمع البيان ٩- ١٠/ ٤١٧.