كافران:
عجز ١، ٤؛ اتكاى ٣؛ نقش استحكامات ٣؛ ترس ٤؛ اتحاد ظاهرى ٥؛ اختلاف باطنى ٥؛ عوامل اختلاف ٧؛ بى عقلى ٧ مسلمانان:
جنگ با ١؛ تشويق به جنگ ٦ منافقان:
عجز ١، ٤؛ اتكاى ٣؛ نقش استحكامات ٣؛ ترس ٤؛ اتحاد ظاهرى ٥؛ اختلاف باطنى ٥؛ عوامل اختلاف ٧؛ بى عقلى ٧ يهود:
پيشگويى جنگ با ٢؛ بى عقلى ٧؛ صفات ٧ كَمَثَلِ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ قَرِيبًا ذَاقُواْ وَبَالَ أَمْرِهِمْ وَ لهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ (١٥) (حشر/ ١٥)
درست مانند همان كسانى كه اخيراً [در غزوه بنى قينقاع يا جنگ بدر] سزاى كار [بد] خود را چشيدند؛ و آنان را عذاب دردناكى خواهد بود.
١. سرنوشت مشابه يهود بنى نضير و يهود بنى قينقاع در شكست و تبعيد از مدينه: «وبال» به معناى سرنوشت بد است.
عبارت «كمثل ...» خبر براى مبتداى محذوف، و تقدير آن «مثلهم كمثل ...» است.
معناى آيه اين است كه مَثَل يهود بنى نضير در شكستن پيمانشان و وعده دروغ منافقان به يارى آنان و سپس ترك ديار، مثل كسانى است كه اندك زمانى پيش از آنان بودند، يعنى بنى قينقاع، تيره ديگرى از يهود كه پس از جنگ بدر نقض پيمان كردند و پيامبر (ص) هم آنان را به اذرعات تبعيد نمود. منافقان هم به آنان وعده داده بودند كه با پيامبر درباره آنان صحبت مى‌كنند و مانع تبعيدشان مى‌شوند، امّا به وعده خود عمل نكردند و به آنان نيرنگ زدند. در نتيجه، بنى قينقاع سرنوشت و عاقبت بد خود را چشيدند. ١ كمثل الذين من قبلهم قريباً ذاقوا وبال أمرهم‌ ١. الميزان ١٩/ ٢١٣.