جهاد در آيينه قرآن(ج2) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٧٢
٢. انصار، از مستحقان بهرهمندى از فىء: برخى گفتهاند كه جمله «والذين تبوّؤا الدار ...» بر جمله «المهاجرين» در آيه قبل عطف شده است. بر اين اساس، انصار با مهاجران در فىء شريكاند. اگر اشكال شود كه در روايت آمده كه پيامبر (ص) فىء را ميان مهاجران تنگدست تقسيم كرد و به انصار- جز سه تن- نداد، در پاسخ بايد گفت كه اين روايت، خود، دليل عطف است؛ زيرا اگر دادن فىء به انصار جايز نبود، براى هيچ يك از آنان- نه سه و نه يك نفر- جايز نبود. احتمال عطف از استيناف (اينكه اين آيه ابتداى كلام باشد) مناسبتر است. ١ والذين تبوّؤا الدار و الايمان ١. الميزان ١٩/ ٢٠٥- ٢٠٦.
٣. محبت بيدريغ انصار به مهاجران، بهدليل هجرتشان از مكهبهمدينه: عبارت «يحبّون من هاجر اليهم» بدين معناست:
انصار كسانى را كه به سويشان هجرت مىكنند به دليل اينكه از دارالكفر به دار الايمان و مجتمع مسلمانان هجرت مىكنند، دوست مىدارند. ١ يحبّون من هاجر اليهم ١. الميزان ١٩/ ٢٠٦.
٤. عدم چشمداشت انصار به اموال داده شده به مهاجران از فىء: ضمير در «يجدون» و «صدورهم» به انصار، و ضمير در «اوتوا» به مهاجران برمىگردد. از اين رو، معناى عبارت «لا يجدون فى صدورهم حاجة مما اوتوا» اين است كه حتى اندكى از آنچه به مهاجران داده شد، به ذهن انصار خطور نكرد. از اين رو، از اينكه فىء ميان مهاجران تقسيم شد نه آنان، نه دلتنگ شدند و نه حسادت ورزيدند. ١ لا يجدون فى صدورهم حاجة مما اوتوا ١. الميزان ١٩/ ٢٠٦.
٥. ايثار انصار بر مهاجران به رغم احتياج و نياز خويش: «ايثار» به معناى مقدم داشتن چيزى بر چيز ديگر، و «خصاصه» به معناى فقر و نياز است. معناى عبارت «و يؤثرون على انفسهم ولو كان بهم خصاصة» اين است كه انصار به رغم فقر و نياز خويش، مهاجران را بر خود مقدم مىداشتند. توصيف و مدح انصار به ايثار، از اوصاف پيشين پربارتر و رساتر است؛ گويا فرموده: انصار نه تنها هيچ چشمداشتى به اموال داده شده به مهاجران ندارند، بلكه در عين نياز و تنگدستى، آنان را در اموال